Gooi maar in mijn pet
In Amsterdam en tot ver daarbuiten (u weet, het platteland begint zodra je de stadsgrens passeert) wordt
gesproken van Jordanezen, de inwoners van de Jordaan. Maar klopt dit eigenlijk wel? Ja, dat men het erover
heeft klopt wel, maar dat de inwoners van de Jordaan Jordanezen worden genoemd, moet dat niet Jordaners
zijn?
Een Jordanees klaagt nooit, hij merkt slechts op en deelt mee. Zo kun je de oorspronkelijke bewoners
van het bekendste stadsdeel van Nederland gerust typeren. Je mag best tegenspreken maar dat gaat het ene
oor in en het andere nog sneller uit. De Jordanees beheerst het samenwerken in zijn eentje als geen ander
en als het fout gaat is het hier zo dichtbevolkt, er is altijd wel een slachtoffer te vinden.
In Rotterdam stropen ze de mouwen op, in Amsterdam delegeren we liever.
De politie en de Jordanees
Van oudsher (palingoproer) botert het niet tussen de
prinsemarij en het volk uit de Jordaan. Zeker, ze hebben elkaar nodig maar ook vandaag de dag nog wordt
je niet zomaar diender in de Jordaan. Je zult wat eelt op je ziel moeten hebben en de 'taal' moeten
spreken. Als je geen humor hebt of thumor (niet begrepen humor) ben je kansloos en een levende prooi
voor de man, vrouw en kind in de straat.
Flauwe grapjes moet je tegen kunnen, nog beter is het om ze te pareren met gelijke munt; "he, bromsnor,
ben je weer om de tuin geleid"?, "nee, ik heb nepgras". van die dingen. Wordt gewaardeerd, beter dan niks
zeggen en sjagrijnig doorlopen.
De Jordanees is van huis uit wantrouwend, vriendelijk als het moet, maar op zijn hoede als een zakie
dreigt te gaan stinken. Van buitenstaanders moet de Jordanees in de regel niet veel hebben tenzij ze
in hun straatje te pas komen. Dan weer wel. Kom jij van buiten in het straatje van een stel Jordanezen
wonen dan wordt je met argusogen bekeken en veelvuldig besproken.
Hier zit gelijk een knelpuntje, de Jordaan is zo populair geworden onder buitenlui dat de Jordaan voor
velen de Jordaan niet meer is. Maar weet je wat het gekke is, dat roepen vooral de Jordanezen die
vertrokken zijn naar Purmerend en Almere. Ik geef toe, een tuintje is lekker en je auto voor de deur
zonder dure parkeervergunning prettig, maar de Jordanezen die ik nog spreek willen voor geen goud
weg, de buurt is opgeknapt en de komst van rijke yuppen zorgt voor prachtige nering.
Kleine winkeltjes dreigden voorgoed te verdwijnen maar kijk wat er gebeurt. Hoewel beiden net geen
Jordaan, maar zowel de negen straatjes als de Haarlemmerstraat gedeien goed bij de munten die de
nieuwe bewoners laten rollen.
De pandjes zijn mooi opgeknapt, van het authentieke karakter van de Jordaan is hier en daar misschien
wat verloren gegaan maar daar is ook veel fraais voor teruggekomen. Nieuwbouw is niet massaal in de
plaats gekomen voor oudbouw en ieder pandje, ooud of nieuw, heeft weer een ander karakter.
Met succes is hier een weg ingeslagen die van de Jordaan een prachtige buurt heeft gemaakt want laten we
eerlijk zijn, de Jordaan verpauperde een aantal jaren maar dat ligt nu ver achter ons.
Tussen de nieuwkomers en de nieuwbouw vindt je nog altijd historische panden en unieke plekjes die
je nergens anders in Nederland tegenkomt, straatjes, huisjes en pleintjes die de Jordaan tot de
Jordaan maken, een buurt waar iedereen lijkt te willen wonen.
Authentieke café's die nooit zullen verdwijnen, kleine winkeltjes waar altijd klandizie voor
zal zijn, dat bankie op de hoek waar de dag even wordt doorgenomen en natuurlijk de markten
(link.)
Jordaan, Jordanezen en Jordaners
Als je in de Jordaan geboren bent ben je officieel een Jordaner, dat is verbasterd tot Jordanees maar
later werd het dat als je in de Jordaan woonde je een Jordaner was, immers, een inwoner van Den Haag is
een Hagenaar, geen Hagenees.
Je mag je dus tegenwoordig een echte Jordaner noemen als je in de Jordaan woont, de geuzennaam 'Jordanees'
heeft de oorspronkelijke inwoner van de Jordaan, zo dwars als hij is, voor zichzelf opgeëist. Je zult
een 'importer' ook niet snel horen zeggen dat hij een Jordanees is hoewel dat formeel dus wel zou kunnen,
alleen, probeer het niet uit bij ras-Amsterdammers uit het buurtje, ze zullen je snel fileren.
Het mooie is, het woord Jordaners bestaat officieel niet, althans, dat zeggen de woordenboeken. Toch
gebruikt ook het Jordaanmuseum deze term. Dat 'Jordanees' meer ingeburgerd is geraakt heeft alles te
maken met de zestiger en zeventiger jaren toen Jordaners als Tante Leen, Johnny Meijer, Manke Nelis
en Johnny Jordaan het steevast over Jordanezen hadden, en dan bedoelden ze iedereen die ook echt uit
de Jordaan kwam. Dat is erin gebleven, met de komst van veel import spreken we dus van Jordaners (de
import-Jordaners) en Jordanezen (de geboren en getogen Jordaner.)
Moraal: veel Jordanezen wonen buiten de Jordaan maar willen nog wel graag gezien worden als
Jordanees. En eerlijk is eerlijk, er wonen tegenwoordig meer Jordanezen buiten Amsterdam dan
erbinnen.
Singer/ songwriter Lisa Roth
Lisa Roth is een Amsterdamse en ziet het licht op 23 juli 1998, ze wordt geboren met een gouden strotje en
laat dat waar ze kan graag horen. Zo zit ze in een schoolbandje en maakte ze deel uit van het
schoolkoor van de 14e montessorischool, de Maas & Waal waar ze de basisschool doorliep.
Bij Esther Vroom begint ze te werken aan wat zeker de start zal worden van een professionele
carriëre als singer/ songwriter. Want dat Lisa bijzonder is zal na het zien van een optreden
van haar niemand nog durven te betwijfelen.
RING