In 't Aepjen
Nu ken ik mijn stad wel een beetje maar de Zeedijk is al helemaal geen vreemd terrein voor mij. Als
jochie van een jaar of tien kocht ik er bij de groenteman al illegaal vuurwerk uit de zuurkoolton
en later zou Nam Kee een van mijn favoriete Chinese restaurants worden.
Maar bij Koos in de Ooievaar was ik ook regelmatig te vinden, totdat ik een keer moest uitwijken naar
de overkant, naar In 't Aepjen. En of je nu Jeroen, Jan of Jacques treft, je zult een bijzondere
avond hebben. Een prachtige kroeg met een prachtig verhaal.
Hout, dus oud
De stad was in 1452 grotendeels verwoest door een brand en het stadsbestuur had bevolen meer met
steen te gaan bouwen, dat had impact op het stadsgezicht want hierdoor verdwenen alle houten huizen
langzaam maar zeker uit het straatbeeld.
Op het Begijnhof staat nog zo'n houten huis, helaas niet meer uit de tijd van de grote stadsbrand
maar van rond 1528, zo'n 70 jaar later dus. Een tweede houten huis, In 't Aepjen aan de Zeedijk 1,
dateert van 1544. Op de stadskaart van Cornelis Anthonisz uit 1544 staat het 'Aepgen'. Deze
twee zijn de enige nog houten huizen die Amsterdam heeft.
Het verhaal gaat dat voor Zeedijk 1 een stenen muur is geplaatst waardoor later de houten pui weer
zichtbaar kon worden gemaakt, maar of dit ook echt zo is kon ik nergens terugvinden.
In den Aepjen (In 't Aepjen), Zeedijk 1
In den Aepjen had twee etages boven het café, er hingen hangmatten aan grote spijkers aan de
balken van de verdiepingen.
De houten trap naar boven is nog aanwezig maar die loopt niet meer door. De ruimtes zijn in gebruik
genomen door het aangrenzende hotel.
Vanwaar in den Aepjen?
Het volk dat rond die tijd de stad bezocht waren veelal zeelui die maanden op zee waren geweest om
handel te halen en te brengen uit de oost. Zij dronken, aten en sliepen in herbergen direct aan de
waterlijn.
Het feit dat zij de rekening niet altijd konden betalen leidde jaren later tot wat we nu kennen
als Artis, ik zal u uitleggen hoe dat in elkaar zit.
Schippers en zeelui die meer dronken dan waar ze goed voor waren moesten toch hun rekening vereffenen,
zo beloofden zij de uitbaters van de herbergen dieren mee te brengen. Dat kon van alles zijn maar met
name de aapjes waren zeer in trek.
De eigenaar van een van die herbergen doopte zijn etablissement om tot 'In den Aepjen' omdat hij
erg veel klanten had die niet contant betaalden maar met een aapje. Die zaten in kooien om
de bezoekers te vermaken. Omdat deze beesten veel vlooien hadden die op mensen oversprongen krabden
de gasten zich een ongeluk.
Op een gegeven moment werd het 'krabben' gekoppeld aan "je zult wel in In den Aepjen hebben
gelogeerd".
De uitdrukking 'in de aap gelogeerd' komt hier vandaan. Het betekent in feite 'je hebt
ongeluk', pech.
De herbergier kon niet anders dan de aapjes van de hand doen. Hij had een vriend met een grote
tuin in de Plantage buurt. Die nam de dieren graag van hem over, later zou deze tuin uitgroeien tot
wat we nu kennen als dierentuin Artis (link ).
In 't Aepjen heet nog steeds zo, het heeft wonder boven wonder meerdere
stadsbranden (link) weten te overleven dus wie weet brengt deze
bedevaartplaats (ik noem het liever een prettige rustplaats met bier in overvloed) u geluk.
LEES OOK: HET OUDSTE CAFÉ
+ HET KLEINSTE CAFÉ
Stadsbrand van Amsterdam
Amsterdam is op palen gebouwd, dat is alom bekend. Maar dat begon pas toen de huizen niet meer gedragen
konden worden door de horzontale palen onder de huizen. Men ging de palen nu verticaal plaatsen, oftewel
heien.
Bijvoorbeeld het Paleis op de Dam is gebouwd tussen 1648 en 1665 en staat op 13.659 palen.
RING