De drie Andreaskruisen van Amsterdam
In het wapen van Amsterdam staan drie kruisen, die worden Andreaskruisen genoemd en ik moet u bekennen,
ik had geen idee waar dat voor stond en waarom.
Tot op de dag van vandaag weet zelfs niemand nog, waar de kruisen voor staan, dus zo gek is
dat allemaal nog niet!
Wie is Andreas eigenlijk?
Er wordt ook wel eens van het andrieskruis gesproken in plaats van andreaskruis. Andreas zou een verwijzing
naar de apostel Andreas zijn die aan een schuinstaand kruis zou zijn genageld. Alle armen waren even lang
en hih zou waardig zijn gestorven. Het gebruik van het kruis zou daarom staan voor heldhaftig, vastberaden
en barmhartig.
Maar dat is waarschijnlijk niet waarom Amsterdam de drie kruisen gebruikt, sterker nog, de toevoeging aan
het wapen van Amsterdam 'Heldhatig, Vastberaden, Barmhartig' dateert van pas net na de Tweede
Wereldoorlog.
Waar staan de kruisen dan wel voor?
Sommigen menen dat ze staan voor de drie plagen die Amsterdam getroffen hebben, water, vuur
en de pest. Niet erg logisch om negatieve dingen op te nemen in je stadswapen. Een andere theorie
is dat ze staan voor drie doorwaadbare plaatsen in de Amstel. Ook niet erg geloofwaardig temeer
die drie later mèèr plaatsen zouden kunnen worden en dan zou het wapen niet meer
aan de realiteit beantwoorden.
Bob uit Breda kwam met deze theorie:
Ik las je site over het stadswapen van Amsterdam en mis eigenlijk de (misschien nog onbekende) verklaring
voor de Andreaskruisen in het wapen.
Ik heb zelf 23 jaar in Amsterdam gewoond en woon nu alweer zo'n 6 jaar in Breda. Beiden hebben de
kruisen in het wapen en met de volgende reden.
De Andrieskruisen zijn een verwijzing naar hun functie als rechter en daarmee de garantie voor
rechtszekerheid.
Er is geen enkele waterdichte onderbouwing te vinden voor welke theorie dan ook.
Meer steden hebben de drie kruisen in hun wapen
Naast Amsterdam heeft dus ook Breda de Andrieskruisen in haar wapen staan. Maar ook Schoten en Bergen op
Zoom hebben drie op hun kant liggende kruizen met gelijke armen in de vlag staan.
En de zwarte banen en het rode vlak dan?
Ook totaal onbekend. De zwarte baan zou het water kunnen verbeelden waaraan de stad is gelegen. De
rode banen de twee stadsdelen die er ooit waren, links en rechts van het Damrak.
De kroon
In 1489 kreeg de stad van landsheer Maximiliaan van Oostenrijk het recht de keizerskroon van
het Heilige Roomse Rijk te voeren.
Amsterdam steunde Maximiliaan met enkele grote geldleningen in zijn strijd tegen de landadel, Steden
werden in die tijd steeds belangrijker. De kroon gold met name in het buitenland als een bewijs van
keizerlijke bescherming, een aanbeveling die de handel ten goede kwam.
De leeuwen
Aan het begin van de 16de eeuw werden er twee leeuwen als schilddragers aan het wapen toegevoegd. Zo
omschrijft althans het Historisch museum de twee leeuwen, zou het dan gewoon gaan om een schild in de
zin van 'bescherming'?
Dat zou verklaren waarom er een zwarte baan over een rode ondergrond loopt. Op zich ook niet eens zo
onlogisch gedacht omdat Amsterdam in 1482 zou beginnen een stadsmuur te bouwen. Die muur had drie
toegangspoorten. Staan daar misschien de drie kruisen voor?
Nee dus. Want de kruisen dateren al van ver voordat Amsterdam het nodig vond een stadsmuur te
moeten gaan bouwen.
Het ontwerp vindt men ook terug in het wapen van Jan Persijn die rond 1280 veel bezittingen
in Amsterdam had. In andere steden waar deze familie eveneens veel bezat, komen ook
Andreskruisen voor in de wapens.
Het familiewapen van de familie Persijn vertoond veel overeenkomsten met al deze stadswapens.
Bijvoorbeeld het stadswapen van Spijkenisse is nagenoeg een kopie van het familiewapen van de
Persijns.
Andreaskruisen in Amsterdam eerder gebruikt dan werd aangeomen
Tot voor kort werd verondersteld dat Amsterdam vanaf 1419 de drie kruisen in haar wapen gebruikte maar
tijdens uitgravingen voor de Noord-Zuidlijn werd er een merktang gevonden waarin de drie kruisen
duidelijk herkenbaar aanwezig waren.
De tang is van 1350 dus het wapen van Amsterdam werd al 69 jaar eerder dan tot nu toe bekend was
gebruikt. Aangenomen wordt dat het wapen echter al rond 1280 werd ingevoerd maar daar is geen enkel
bewijs voor, alleen wat aanwijzingen.
Sterkste daarin is dat het familiewapen van de Persijns wel erg veel gelijkenis vertoond met het
stadswapen van Amsterdam. Jan Persijn was 'heer van Amsterdam' van 1280 tot en met 1282 en voerde
overal waar hij bezittingen had stadswapens in met daarin? Andreaskruisen.
Naschrift Bob
Reeds in de 12e eeuw ontstond een wereldlijk Schoten onder de bevoegdheid van de heren van
Breda (de vlaggen van Schoten en Breda zijn identiek), later die van Bergen-op-Zoom. Hier begrijp
ik uit dat Schoten alleen maar het wapen van Breda heeft gekregen.
Dino Soerel verdacht van moorden
Naar verluidt zou Hillis samen met Soerel in de bossen van Suriname zitten maar dat lijkt
onwaarschijnlijk.
Een Spaanstalig land lijkt aannemelijker omdat beiden Spaans spreken en
qua uiterlijk niet echt opvallen als zij zich in een druk toeristengebied bevinden.
RING