Mokums

Volendam

Voor Nederlanders staat Volendam voor Jan Smit, BZN, Nick en Simon, Marietje Kwakman, Carola en nog een blik muzikanten die door de jaren heen hun weg naar de top van de hitlijsten hebben gevonden. En laat ik The Cats niet vergeten.

Volendam is een dorp dat behoort tot de gemeente Edam-Volendam. Zoals de naam al doet vermoeden behoren Edam en Volendam tot de gemeente. Maar er is meer. Ook de Purmer met zo'n 120 inwoners valt onder de in 1975 gestichtte gemeente.
In Edam wonen zo'n 7.500 mensen, in Volendam 22.500. Per huis wonen er bijna drie mensen waarmee duidelijk wordt dat er veel gezinnen wonen. Volendam is een typisch katholiek dorp.

Waarom Volendam?
Het hoe en waarom van de 'gouden keeltjes' zal wel nooit opgehelderd worden, feit is dat er veel inteelt is in Volendam. Velen heetten Smit, Tuyp, Schilder, Tol of Kwakman, dat zegt iets over de import van bruiden en bruidegommen.
Maar wellicht ook wel over dat de muzikaliteit van een zanger of zangeres uit het verleden die over is gegaan van de een op de ander.

Maar de aantrekkingskracht van Volendam op toeristen is het idyllische karakter, dat wordt versterkt doordat het dorp deels nog leeft van de visvangst en de bevolking zich graag in traditionele klederdrachten laat zien. Want zeg nou zelf, een Japanner zal echt niet weten wie Jan Smit is.

De haven en de dijk hebben een hoog 'Anton Pieck' gehalte, de souvenirswinkeltjes doen de rest. Er zijn talloze eet- en drinkgelegenheden. Volendammers staan bekend om hun inname-capaciteit en dan bedoel ik niet dat ze veel accepteren van u, want ook dat doen ze, het zijn gewoon goedlachse mensen die van een lekkere neut houden.

Jaarlijkse tradities
Ik moet bekennen dat ik me wel eens schuldig heb gemaakt aan een overdaad aan alcoholische versnaperingen tijdens de Volendammer kermis. Ieder jaar in september komt dit vier dagen durende festijn terug. Voor mij was één keer genoeg (of was het toch twee keer), je moet het mee hebben gemaakt.
Hetzelfde geldt voor toeristen, als je even de tijd hebt moet je over de dijk flaneren, een gerookt palinkie eten en een biertje pakken. Volendam heeft zelfs een heuse brouwerij waar zes verschillende soorten bier worden gebrouwen. Hun bokbier staat bekend als een van de besten van Nederland.

In juni gaat het er iets minder heftig aan toe, dan is het Volendammer weekend. Bewoners gaan getooid in originele kledij en er worden oude ambachten getoond. Er is veel muziek uit het dorp te beluisteren op podia in de straatjes en de café's.
Een palingrookwedstrijd, markt en braderie ontbreken niet. Op het IJsselmeer vindt een ware slag plaats om de felbegeerde titel 'beste zeiler van de dag'.

Klederdracht
In dorpen als Katwijk, Urk en Spakenburg draagt men nog vaak uit traditie originele kleding, in Volendam speelt de commercie een wat grotere rol. Dat werd ooit al snel duidelijk toen het Volendammer meisje geëxporteerd werd als 'typisch Nederlands'.
Japanners en Amerikanen trekken maar wat graag klompen en een jurk aan om mee te doen, het komt op mij altijd een beetje over als een Duits sprekende indiaan maar goed, het heeft ook wel weer wat.

Oudhollandse glorie herleeft in de klederdracht maar er is meer. Zo is de grotendeels houten visafslag van Volendam een zeldzaam monument, gebouwd in 1934. De functie van het gebouw is door de jaren heen wel veranderd want als visafslag doet het geen dienst meer.
Een bezoek blijft het pand zeker waard.

Musea in Volendam
U kunt met gemak een hele dag vullen in dit dorp, er zijn twee musea.
Volendammer museum
Het Museum huist een sigarenbandjeshuisje en een filmzaal. Er is een permanente expositie van de Volendammer klederdracht en sieraden maar er worden ook schilderijen, tekeningen, sculpturen, aardewerk, foto’s, ansichtkaarten en oude interieurs getoond.

Palingsound museum
Palingsound is een vondst van Willem van Kooten (alias Joost den Draaijer), of de muziek nu 'glad' als aal is en daarom palingsound heet of dat de muziek uit het palingdorp Volendam komt is mij niet geheel duidelijk geworden.
Zeg je Volendam dan zeg je net zo makkelijk 'paling roken' als 'BZN'. De nieuwe lichting (Smit, 3j's, Nick en Simon) worden er liever niet mee geassocieerd.
Het Palingsoundmuseum geeft een overzicht van een eeuw muziek uit Volendam.

Hotel Spaander
In 1881 begon Leendert Spaander in zijn hotel aan de dijk van Volendam kunst te verzamelen. Veelal van kunstenaars die in het hotel logeerden. Veel van de werken hangen nog altijd in het hotel, in totaal heeft het hotel meer dan 800 schilderijen.
Op 12 oktober 2008 werd Volendam opgeschrikt door een enorm uitslaande brand in hotel Spaander, er was veel schade en een brandweerman raakte gewond maar de kunstcollectie liep geen schade op.

Markt
In de Conijnstraat is er op zaterdag markt van 10.00 tot 16.00 uur.

Mooi Volendam
Veel artiesten hebben het lied 'Mooi Volendam' ten gehore gebracht, ik ga ze maar niet allemaal opnoemen, hieronder tref je een deel van de tekst aan.

In een oud café daar op de hoek
Staat een meisje in een spijkerbroek
Toeristen zien de klederdracht haast nooit meer
Alleen in winkels liggen tot hun spijt wel de dingen uit die andere tijd
Waarvoor ze blijven komen keer op keer
Alleen de haven behoudt zijn oude glans en ademt nog de sfeer
De voetbalclub verspeelt zijn kans steeds weer

Mooi Volendam, met je zee tot aan de horizon
En de vissers die voor dag en dauw uit varen gaan
Mooi Volendam, de tijd springt slordig met je
Toch blijft de vissersgeest altijd bestaan

Heen en weer
Volendam heeft een echte voetbalclub en dat hebben veel betaald voetbal verenigingen geweten ook. Aan de Dijk ploeteren tegen het 'andere oranje', zoals het middagje voetballen vaak gezien werd, kwam zelfs Ajax eens duur te staan.
Maar zo spelen ze dus topclubs van de mat en een volgend seizoen spelen ze weer in de middenmoot van de eerste divisie.

Als het slecht ging in de competitie werd er gekscherend wel een geroepen: "haal de heen en weer maar uit de schuur", doelend op een bootje dat dan de ene kant op ging en de volgende keer weer de andere kant op.

Een aantal Volendamse artiesten sponsort de club maar echt veel helpen doet dat ten tijde van het schrijven van dit stuukje (oktober 2010) nog niet. Bekende uit Volendam afkomstige voetballers zijn de broers Gerrie en Arnold Muhren, Wim Jonk, Michael Reiziger, André Ooijer en Keje Molenaar.

Pampus

De in 1986 opgerichtte Stichting Pampus verwerft voor vijftig duizend gulden in 1990 het eiland. Vanaf juni 1991 is het eiland toegankelijk voor publiek. Ter ere daarvan brengen Koningin Beatrix, Prins Claus en Prins Willem Alexander er een bezoek.

Tussen Muiden en Pampus vaart een veerdienst, dat duurt ongeveer twintig minuten.

'Voor Pampus liggen' komt hier vandaan.

Pampus