Burgemeesters
De burger is meester maar de burgemeester is de baas
Je zou zeggen, de eerste burger van de stad is de meester van de burgers, dus een
burgeRmeester, maar die 'R' is ergens onderweg verdwenen. Waarom? En wat
doet een burgemeester eigenlijk?
Deze vraag is met name actueel omdat Job Cohen stelde dat hij 'slechts' toeschouwer was toen er besloten
werd de Noord-Zuidlijn in Amsterdam aan te leggen.
Die 'R' zou onderweg verdwenen zijn dus in feite een schrijffout. Ik heb geen enkele reden kunnen
vinden waarom die 'R' er niet meer in staat.
Ik kreeg deze drie reacties via mijn weblog (link)
1. Zelfde reden waarom Amstelredam nu Amsterdam heet: letters en lettergrepen worden
ingeslikt, omdat ze niet lekker bekken, het zijn 'tongbrekers', en die veranderingen worden in
de loop der tijd in kranten en overheidspublicaties overgenomen. Wanneer woordenboeken als
'Van Dale' en later het Groene Boekje dat accepteren, dan is het 'gelegaliseerd'.
2. Het woord was in Nederland oorspronkelijk 'burgimeester' [in Amerika zeggen ze nog altijd
'burgomaster'] Wikipedia verduidelijkt: 'In Duitsland heet een burgemeester Bürgermeister. Dit
is opmerkelijk, omdat het lijkt te zijn afgeleid van hoofd van de burgerij, terwijl het
Nederlandse burgemeester lijkt te zijn afgeleid van beheerder van de stad.'
3. Het komt van 'burgerij' (bourgeoisie), dat 'rij' wordt als een toevoeging gezien en weggelaten als
je een andere toevoeging (in dit geval 'meester') plaatst, burgemeester is dus niet afgeleid van
burgers maar van burgerij.
Nou, ik weet het niet hoor, die laatste suggestie lijkt met best aannemelijk. Doet u ermee wat u
wilt en als u een betere verklaring heeft plaats ik die er graag bij.
Functie
De burgemeester is een ambtnaar die benoemd is door de Kroon, dat gebeurt niet zomaar, de raad stelt een
vertrouwenscommissie in die op basis van een profiel op zoek gaat naar kandidaten. Er vindt dus een
voordracht plaats die voorkomt uit een zorgvuldige selectie. Aan de hand van een profiel kunnen
burgers zich kandideren, zeg maar, soliciteren. Bij voldoende geschiktheid komt de gemeenteraad naar
buiten met een verkorte kandidatenlijst. Altijd spreekt de raad een voorkeur uit.
Daarom zal de burgemeester ook vaak uit hetzelfde nest komen als de grootste partij van Amsterdam, sinds
jaar en dag de PvdA.
De tijdens een besloten raadsvergadering bepaalde voorkeur van de raad gaat naar de Minister van
Binnenlandse Zaken die in de Ministerraad de voordracht bespreekt. De Ministerraad wordt vaak verward
met de regering maar dat klopt dus niet. Tot de regering moet ook het Staatshoofd worden
gerekend, oftewel, de koning of koningin van ons land.
De Kroon is dus de totale regering: het kabinet en het staatshoofd.
De benoeming geldt telkens voor zes jaar.
Ambtsketen
De burgemeester van Amsterdam draagt net als iedere andere burgemeester in Nederland een ambtsketen,
een ketting met een penning eraaan die staat voor het ambt wat de
drager van de ketting bekleed, in dit geval dus dat van eerste burger van een stad.
De burgemeester is verplicht de ambtsketen te dragen tijdens vergaderingen van de gemeenteraad
en bij officiële gelegenheden. De keten staat voor de authoriteit en het 'staan boven de
partijen'.
Stapsgewijs
In het kort is dit de weg die bewandeld wordt om tot een nieuwe burgemeester te komen:
1. profielschets van de nieuwe burgemeester
2. installatie vertrouwenscommissie
2. sollicitatieronde
3. de vertrouwenscommissie brengt het aantal kandidaten terug tot twee
4. de raad bepaalt tijdens een besloten raadsvergadering de voordracht
5. officiële voordracht aan de Mininster van Binnenlandse zaken
6. bespreking in de Ministerraad
7. benoeming door de Kroon
8. beëdiging en installatie door de raad
Voorzitter van het college en de raad
De burgemeester vormt samen met de wethouders 'het college'. Dit college van burgemeester en wethouders
vormt het bestuur van de stad. De mening van de burgemeester weegt zwaar maar is niet doorslaggevend, hij
heeft niet meer dan een stem. Dit is mede zo geregeld zodat de burgemeester 'knopen kan doorhakken' als
de stemmen in de raad staken.
Ook is de burgemeester voorzitter van de voltallige raad waarin alle raadsleden van de diverse partijen
zitting hebben waar dus meestal ook partijen zitting in hebben die niet in het college vertegenwoordigd
zijn, de burgemeester heeft geen stemrecht in de raad.
Dit houdt automatisch in dat de burgemeester dus niet aan het hoofd staat van de stad, de stad wordt
door de voltallige gemeenteraad geleid waar de burgemeester dus deel van uitmaakt en het college het
dagelijks bestuur van vormt.
Woonplaats
De burgemeester woont doorgaans in de ambtswoning die hij voor een prikkie mag huren. Binnen
één jaar na de benoeming moet hij de ambtswoning betrekken maar hij mag ook in een ander
huis wonen, mits dat maar binnen de gemeentegrenzen is.
De huidige burgemeester van Amsterdam (Van der Laan) had aanvankelijk laten weten niet van plan te zijn
te zullen verhuizen, omdat hij al in Amsterdam woont is dat feitelijk ook niet nodig. Hierdoor zou
Job Cohen langer dan eigenlijk de bedoeling is in de ambtswoning blijven wonen. Hij moet daarvoor
echter wel een viermaal zo hoge huur betalen.
Intussen blijkt Cohen toch een huis te hebben gekocht waar hij uiteraard zijn intrek in zal nemen.
Van der Laan zou alleen de vergader- en ontvangstruimten van de ambtswoning gaan gebruiken maar zal
het statige optrekje nu toch gan bewonen met zijn gezin, zo bleek op 18 november 2010.
Ook erg praktisch als hij is wezen stappen op het Rembrandtplein [|:-)
Ambtswoning was een geschenk
Leuke anekdote over de ambtswoning is overigens nog dat die ooit geschonken is door een bank, dat was
een tegenprestatie voor de vergunning van de gemeente die aan de Nederlandsche Handel-Maatschappij
werd verleend om in de Vijzelstraat een hoog kantoorgebouw (De
Bazel link) neer te mogen zetten.
In feite natuurlijk corruptie van de eerste orde. Of mag je hier spreken van 'gezond verstand' iets
waar we tegenwoordig veel te weinig van lijken te hebben? Ik neig naar het laatste maar wel dat de
raad zich er vooraf over uitspreekt en de burgers er via een proclamatie van weten. Dan is er
draagkracht en zou je dit soort 'constructies' kunnen accepteren.
Benoemd dus niet gekozen
Er gingen stemmen op om de burgemeester door de inwoners te laten kiezen, dit onzalige plan van D'66 is
gelukkig afgeschoten. Ik ventileer hier graag mijn mening maar zal dat ook onderbouwen.
Een burgemeester moet boven de partijen kunnen staan en over een aantal kwaliteiten beschikken. Als de
benoeming plaatsvindt na een volksraadpleging loop je het risico dat er een populist op het pluche
gaat zitten en/ of dat hij of zij over te weinig bestuurlijke ervaring beschikt.
Verantwoordelijkheden
De burgemeester van Amsterdam is verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid in de stad
dus zal hij een veiligheidsbeleid moeten voeren dat gepaard gaat met regels en handhaving. Daarnaast
is hij belast met de communicatie als het gaat over 'stadse' zaken omdat de burgemeester geacht wordt
te spreken namens alle partijen als voorzitter van de gemeenteraad en het college.
De burgemeester staat tevens aan het hoofd van de gemeentelijke politie. Uit het goofde van die
functie maakt hij deel uit van de Amsterdamse driehoek (link.)
De eerste burgemeester van Amsterdam was Wormbouts in 1343. Hieronder tref je een aantal burgemeesters
van Amsterdam aan, zo door de eeuwen heen. Alleen vanaf 1900 heb ik ze allemaal vermeld.
In vroeger dagen (tot 1824) was een gemeenteraad niet of nauwelijks aanwezig maar werd de stad bestuurd
door meerdere burgemeesters die elk een eigen taken hadden.
Godevaert Wormbouts (1343)
Gerrit Willemsz (1398 - 1412)
Willem Gartman (1417 - 1418)
Symon Colijn (1430)
Dirck Claesz Sillemoer (1500)
Claes Heyn Claesz (1504 - 1518)
Jan Claes Boelensz (1600)
Cornelis Pietersz Hooft (1601 - 1610)
Jonas Cornelis Witsen (1619 - 1624)
Geurt Dircksz van Beuningen (1627 - 1632)
Mr. Nicolaas Witsen (1682 - 1699)
Joannes Hudde (1700)
Dirk Bas (1702)
Vanaf 1900 tot heden (tussen haakjes de datum tot wanneer hij burgemeester was)
Sjoerd Vening Meinesz (1891 - 1901)
Wilhelmus Frederik van Leeuwen (1910)
Antonie Roëll (1915)
Jan Willem Tellegen (1921)
Willem de Vlugt (1941)
Edward Voûte (1945)
Feike de Boer (1946)
Arnold Jan d'Ailly (1957)
Gijs van Hall (1967)
Ivo Samkalden (1977
Wim Polak (1983)
Ed van Thijn (1994)
Schelto Patijn (2001
Job Cohen (2010)
Eberhard van der Laan
Bij elkaar houden
Iedere burgemeester wordt 'opgehangen' aan een gebeurtenis en krijgt een soort van geuzennaam of spreuk
mee als hij vertrekt. Bij Wim Polak was dat bijvoorbeeld 'zak' omdat hij het Waterlooplein tot een getto
maakte en huis voor huis liet afbreken.
Job Cohen is de man van de middenweg, zijn opmerkingen over allochtonen werden vaak tegen hem gebruikt
maar zonder twijfel was hij oprecht en geloofde heilig dat zijn weg de juiste was. Zijn rol tijdens de
besluitvorming rondom de Noorzuidlijn mag getypeert worden als afstandelijk en getuigen van weinig
daadkracht.
Nu dat we weten dat de lijn door vooral Geert Dales de raad en de stad door de strot is gedouwd
terwijl hij al wist dat die veel meer geld ging kosten dan werd voorgespiegeld kun je vraagtekens
plaatsen bij de rol die een burgemeester behoort te bekleden.
Namelijk 'boven de partijen staan' en er voor 'alle burgers zijn' dus ook de belangen bewaken van
diegenen die nooit met de Noordzuidlijn zullen gaan maar er wel fors aan mee moeten betalen.
Lees ook: DE NACHTBURGEMEESTER
Condomerie
AIDS is nu zo'n dertig jaar onder ons en iedereen kent wel iemand die AIDS heeft, eraan overleden is of
seropostief is, oftewel, besmet met HIV. Het Human Immunodeficiency Virus is zeer besmettelijk en
resistant tegen natuurlijke afweersystemen in het menselijk lichaam. Een medicijn is nog niet uitgevonden,
er zijn wel remmers.
De eerste condooms werden gemaakt van stof, die waren uiteraard niet effectief maar we schrijven dan
ook het jaar 1650.
RING