Mokums

De Nieuwmarkt, een markt en meer

Hier raak ik mijn jeugd maar ook mijn voorliefde voor pleinen. De Nieuwmarkt heeft bijna alles wat een plein zou moeten hebben. Ik ben gek op fontijnen en water, jammer dat dat hier ontbreekt maar dat komt omdat er ruim plek moet zijn voor andere dingen.

De Nieuwmarkt zit ingeklemt tussen de Geldersekade en de Kloveniersburgwal en heeft tientallen uitwegen. Zo kun je via de Sint Antoniebreestraat de Jodenbuurt in en het Nationaal Historisch Museum in de Zuiderkerk of het Rembrandthuis bezoeken. Je bent dan gelijk op een steenworp afstand van de vlooienmarkt en de Stopera. Artis is tien minuten lopen.

Maar je kunt ook de Kloveniersburgwal aflopen, je passeert dan het gezellige winkelstraatje de Staalstraat, de Oudemanhuispoort en als je doorloopt eindig je op de Munt waar je een rondvaartboot kunt nemen, de Kalverstraat in kunt duiken of V&D kunt leegkopen.

Via de Barndesteeg (je snapt, we zijn weer terug op de Nieuwmarkt), Bloedstraat of Monnikenstraat loop je binnen zestig seconden de hoerenbuurt in. Midden op de Nieuwmarkt staat de Waag maar daarover straks meer.
Rechts van de Waag begint de Zeedijk, eens de meest beruchte straat van Nederland, nu een allervriendelijkste uitgaansbuurt.

Chinatown
Groot is het niet, authentiek wel. Een deel van de Zeedijk en de Gelderskade wordt als 'chinees' beschouwd. Er zijn groothandels, supermarkten, een administratiekantoor, een advocaat, acupuncturisten, massagesalons en natuurlijk eethuizen. Zoveel als je maar wilt.
Welke de beste is verschilt van mens tot mens, ik kan wel zeggen dat ik vele jaren met plezier bij Nam Kee heb gegeten (ook een Internet project van Mokums.nl: www.namkee.nl.)

Maar ik eet vaker bij Kam Yin in de Warmoesstraat, net dat ene gerecht wat ik altijd eet is daar lekkerder maar smaken verschillen.

Een aantal straatnaambordjes zijn zowel in het Nederlands als in Chinese karakters geschreven.

Water onder de grond
Wat haast niemand weet is dat de Kloveniersburgwal niet ophoudt bij de Nieuwmarkt. Deze gaat onder de gehele Nieuwmarkt door en staat in open verbinding met de Geldersekade. Als er onderhoud gepleegd moet worden kan er alleen een platte ponton onderdoor of duikers.

Aan het eind van de Gelderskade staat de Schreierstoren, het water komt uit in het binnen IJ dat in directe verbinding staat met het IJ wat weer uitkomt in het Markermeer en IJsselmeer (link.)

Bereikbaarheid
Lopend vanaf het Waterlooplein, de Munt, het Centraal Station of de Dam doe je er ongeveer tien minuten. Je fiets kun je er goed kwijt, er is een taxistandplaats, zelf met de auto komen is geen aanrader. De straatjes zijn zeer nauw en parkeerplek is er nauwelijks. Bovendien zijn de parkeertarieven in het centrum de hoogste ter wereld, zonde van je geld en tijd dus.

De metro stopt op de Nieuwmarkt.

Geschiedenis
De Waag vormt het middelpunt van de Nieuwmarkt en is ook het oudste gebouw in de buurt. Het maakte vanaf de vijftiende eeuw deel uit van de stadsmuur die Amsterdam moest beschermen. De poorten (link) waren uitkijkposten en toegangspoorten, aan de poort moest tol worden betaald om de stad binnen te mogen.
De Waag heette in die tijd Sint Antoniespoort en is gebouwd in 1488. Het gebouw is eigenlijk groter maar een deel zit ondergronds. Aan het eind van de vijftiende eeuw zag men de noodzaak van een stadsmuur al niet meer in en werd het plein opgehoogd. Zo ontstond in 1614 de Nieuwmarkt en werd vier jaar later de poort 'de Waag'.
Een waag was een gebouw waar goederen werden gewogen. Handelaren die in de stad iets wilden verkopen moesten hun handel laten wegen. Amsterdam wilde zich daarmee op de kaart zetten als eerlijke handelsstad.

Er is altijd markt geweest op de Nieuwmarkt, zelfs een veemarkt en nu dus boeken, kaas, bloemen, groenten en fruit. Lijfstraffen werden tot ver in de achttiende eeuw op de Nieuwmarkt uitgevoerd ter afschrikking.
Ik vertelde u al eens over de kermis op de Nieuwmarkt, die was niet van de laatste jaren. Reeds in de negentiende eeuw was kermis hier een traditie. Pas in tijd dat de metro werd aangelegd (midden zeventiger jaren van de vorige eeuw) werd er geen vergunning meer afgegeven voor het houden van een kermis.

Sindsdien staat de kermis op de Dam, iets wat ik persoonlijk een crime vind. Dat hoort daar simpelweg niet.

Toen, eind jaren zeventig, begin jaren tachtig, verloor het plein ook steeds meer parkeerplaatsen, dat zette zich door en momenteel is parkeren totaal niet meer mogelijk op de Nieuwmarkt waaraan het mede zijn ruimtelijke uitstraling te danken heeft. Bij de kop van de Geldersekade staat het 'Bredero-monument' dat verwijst naar zijn bekendste toneelstuk de Spaanschen Brabander (link.)

Jodenbuurt
Er woonden veel Joden in de Sint Anthoniebreestraat en op de Nieuwmarkt, Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het Zuiderkerkhof en de Nieuwmarkt door de Duitsers gebruikt als verzamelplaats voor de deportaties van Joden. Maar er werden ook Joden gefusilleerd. Dit kwam overigens pas naar buiten toen de metro werd aangelegd en er massagraven werden ontdekt.
Ik heb in die tijd zelf een graf gezien bij de Zuiderkerk waar zeker twintig hoofden in lagen, uiteraard alleen botten.

Ik kreeg toen pas voor het eerst goed door wat zich tijdens de Tweede Wereldoorlog had afgespeeld en welke impact de Jodenhaat van de Duitsers op de stad heeft gehad. Daarom is het goed dat er herdenkingsplaatsen als Auschwitz zijn waar de jeugd zich tweedimensionaal kan inleven. Daar kan geen film of documentaire tegenop.
Nagenoeg alle Joden zijn toen weggevoerd, weinigen kwamen terug. Wie terug kwam vond anderen (vaak Nederlanders) in hun huis. Al hun bezittingen waren geroofd. Waarschijnlijk hangt er nog wel wat in Duitse huiskamers.

Uitgaan op de Nieuwmarkt
De uitstraling en atmosfeer op de Nieuwmarkt is niet te vergelijken met andere pleinen en uitgaansplekken in de stad omdat de historie en locatie zo verschilt van bijvoorbeeld het Gerard Douplein in de Pijp. De Nieuwmarkt kent een diversiteit aan kroegen, van hip tot stoffig, van louche tot trendy.
Aan de Nieuwmarkt zit een politiepost, naast het verzorgingstehuis. Een van de grootste en oudste chinese supermarkten zit er maar ook de kroeg waar Dino Soerel (link) aandeelhouder van is.

Om nou te zeggen dat je er exclusief kunt eten gaat wat ver maar een aanrader heb ik toch voor je. Café Bern staat al eeuwenlang (nou ja, eeuwen) bekend om zijn kaasfondue en entrecoteschotel.
Helaas heb ik weinig vrienden die tegen de lucht kunnen maar anderen schijnen daar moeite mee te hebben want deze hut zit altijd vol. Reserveren noodzakelijk dus. En ik zal wel de verkeerde vrienden hebben [|:-)

Spring op de fiets!

Amsterdam is een studentenstad en een student fietst nu eenmaal graag, al was het maar om van faculteit tot faculteit te komen. Kom je in de buurt van een universiteitsgebouw dan zie je vanzelf de bergen fietsen wel staan.

Maar ook de bewoners van de stad fietsen het liefst. De wachttijd voor een parkeervergunning is minstens vier jaar dus dat geeft vanzelf al een probleem. Maar even naar de markt op de fiets is ook nog eens zoveel makkelijker want je parkeert 'voor de deur'.

...Fietsen door Amsterdam...