De stadsmuur van Amsterdam
Als u wat te vrezen hebt bouwt u een muur om uw huis, de normaalste zaak van de wereld in veel landen.
Maar zoveel hebben we tegenwoordig niet meer te vrezen en door een muurtje komen ze toch wel, als
iemand dat persé wil.
In vroeger tijden kwam het gevaar van twee kanten als je aan de kust woonde, van land en van zee. De
beste verdediging was een stadsmuur zodat je alleen diegenen binnen hoefde te laten die je ook echt
vertrouwde. Amsterdam was een handelsstad en meende weinig vijanden te hebben dus duurde het lang
voordat er een stadsmuur werd gebouwd.
In 1482 werd de eerste steen gelegd van wat twaalf jaar later de verdedigingslinie van Amsterdam zou
worden met vijf ingangen.
- de Haarlemmerpoort
- de Regulierspoort
- de Sint Anthoniespoort
- de Heiligewegpoort
- de Korsjespoort
De muur was twee meter dik en ruim vijf meter hoog maar heeft zijn functie als 'verdediger van
de stad Amsterdam' nooit uit hoeven oefenen. De gevreesde plunderaars uit de zuidelijke Nederlanden
en zeerovers kwamen nooit.
Belangrijker was de nevenfunctie van de stadsmuur
De stadsmuur liep langs het Singel, de Kloveniersburgwal en de Geldersekade maar had ook nog een
andere betekenis, namelijk de markering van de stad. Met de muur werd aangegeven
welk gebied tot Amsterdam behoorde en dat er binnen de muur regels golden, kortom, er was sprake van
van een burgerij die zijn eigen wetten, waarden en normen kende.
Sint Antoniespoort
De Waag op de Nieuwmarkt kennen veel Amsterdammers wel maar wat ze waarschijnlijk niet weten is dat de
Waag eigenlijk de Sint Antoniespoort heet en in 1488 gebouwd werd als een van de drie grote
toegangspoorten tot Amsterdam.
De Waag in zijn huidige staat is slechts een gedeelte van de
oorspronkelijke poort en naast de Schreierstoren en een klein deel van de Regulierspoort (het
onderste deel van de Munttoren) het enige dat is overgebleven van de stadsmuur.
In 1618 werd de Sint Antoniespoort een waag, een gebouw dus waar goederen werden gewogen. Handelaren
die in de stad iets wilden verkopen moesten hun handel laten wegen. Er golden minimale eisen
waaraan een product moest voldoen. Doel zal duidelijk zijn, Amsterdam wilde zich op de kaart
zetten als eerlijke handelsstad.
De Waag op de Nieuwmarkt is nu een restaurent.
Verdedigingstorens
Om de vijand van verre aan te kunnen zien komen werden er in de stadsmuur ook verdedigingstorens
opgetrokken. De enige die daarvan nog 'overend' staat is de Schreierstoren.
Schreierstoren
De Schreierstoren stond in feite met de drie poorten garant voor de handel. Omdat er accijns werd
geheven op alles wat de stad in kwam bloeide de stad op. De Waag zorgde voor eerlijke handel en
de scheepvaart floreerde doordat Amsterdam 'aan zee' lag.
De Schreierstoren keek over de haven uit op de zee, dat zijn inmiddels lang vervlogen tijden, de toren
is inmiddels een restaurant.
Montelbaanstoren
In tegenstelling tot wat velen denken is de Montelbaanstoren (1516) weliswaar een oude
verdedigingstoren maar heeft deze nooit deel uitgemaakt van de stadsmuur. De stadsmuur lag
namelijk rondom een gebied waarbinnen een belangrijk industriegebied niet lag: de Lastage.
Toen de noodzaak kwam om dit gebied bij de stad te betrekken is de muur uitgebreid en vormde
de Montelbaanstoren het uitzichtspunt.
De exploitatie van de Montelbaanstoren is voor veel ondernemers een probleem gebleken, op de een
of andere manier lijkt de toren nergens bij te horen. Inmiddels zit er een zwaar gesubsidieerd
cultureel centrum in.
De stadsmuur is venster 5 in de Canon van Amsterdam.
TERUG NAAR DE CANON OP MOKUMS
Jenny Arean
Jenny nam meer dan tien albums op en ontving meerdere prijzen voor haar multitalent.
Je zou het niet zeggen maar Jenny is inmiddels bijna 70!
RING