Palingoproer in de Jordaan
Blijkbaar is niet elke volksopstand geschikt genoeg om aandacht te krijgen, getuige het ontbreken van
het Palingoproer van 1886 in de Canon van Amsterdam.
Zo'n tien onderwerpen kunnen er wat mij betreft wel uit en daarvoor in de plaats weet ik zo tien betere
onderwerpen op te noemen, die vast meer tot de verbeelding spreken. We doen het er dus maar mee.
Je weet, ik probeer de Canon van Amsterdam in helderder bewoordingen onder uw aandacht te brengen
maar schroom ook niet mijn kritiek erop te ventileren.
Het Palingoproer dus
Palingtrekken is een oud Amsterdams spel. Over de (toen nog niet gedempte) Lindengracht werd een
touw gespannen waaraan een levende paling zat. In kleine bootjes moesten de deelnemers proberen
de paling te pakken. De 'lol' was natuurlijk het grootst als er iemand in het water viel.
Het palingtrekken werd door de gemeente verboden vanwege het vermaak ten koste van een dier.
Op 25 juli 1886 maakte de politie een einde aan een palingtrekwedstrijd waarop er direct rellen
uitbraken. De politie kwam met honderd man om de rust te herstellen maar stenen en barricades waren
hun deel.
De volgende dag werden er straten opgebroken en meer barricades opgericht. Het leger moest eraan
te pas komen die met paarden en zwaar geschut de Jordaan introk. Het verzet was zo hevig dat er
al snel gericht werd geschoten op stenengooiers.
Er vielen 25 doden tijdens het Palingoproer. Twee dagen na het begin was het verzet gebroken.
Het aantal doden en gewonden wisselt overigens nogal, officiële lezingen gaan uit van de
eerdervermelde 25 slachtoffers maar bijvoorbeeld een belangrijke krant had het over 80 doden.
Uiteindelijk bleken het 26 doden en 130 gewonden te zijn. Veertig politieagenten raakten gewond.
Sommige mensen werden gewond of dood aangetroffen met een kogel in de rug.
Oorzaken van het Palingoproer
Veel mensen woonden in armoede en vonden dat het conservatisme van de liberale stadsbestuurders hen
te weinig kansen bood.
De werkomstandigheden waren slecht, het kiesrecht beperkt en er was geen sociaal vangnet. Daar wilden
mensen als Domela Nieuwenuis (link) verandering in brengen maar daar had de gevestigde orde geen oren naar.
De geest was echter al uit de fles.
In 1989 kwam er een wet die arbeiders beter beschermede tegen uitbuiting. Uit de clubjes
georganiseerde arbeiders kwamen de latere vakbonden voort.
MokumTV
Tot 1981 kon je onder andere drie publieke Nederlandse netten ontvangen via KTA (Kabel Televisie
Amsterdam.) En dat terwijl er capaciteit genoeg was voor meer. Daar sprongen handige jongens op
in want met weinig moeite kon je wat beelden schieten, monteren en uitzenden zodat de
Amsterdammers mee konden genieten.
RING