Surinaams eten
Surinamers horen bij Amsterdam, dat is al heel lang zo. Dat Nederland, en vooral Amsterdam, niet
zo'n fraai verleden heeft met Suriname bespreek ik elders
(link) al uitgebreid. Tijd voor wat leuks. Uit
Suriname komen de lekkerste dingen maar wat is het eigenlijk? Je hoort er wel vaak over
maar wat je nou bestellen moet weten veel Amsterdammers nog altijd niet.
Omdat onbekend onbemind maakt even een opfrissertje. Dit is dus geen kookrubriek maar ik geef
alleen wat suggesties wat je zou kunnen bestellen.
Masala (toevoeging)
Dit is geen gerecht maar ik vermeld het als eerste omdat dit een specerijenmengsel is dat veel
gebruikt wordt bij de bereiding van Surinaams eten. De Surinaamse keuken is een grote mengelmoes
van keukens, zo ook masala, wat van oorsprong uit de Indiase keuken komt.
Je kunt het kant en klaar kopen of zelf maken als je toch thuis aan de slag wilt gaan. Dit
zijn de ingrediënten die er vaak in zitten:
laurier
koriander
kaneel
zwarte peper
anijs
chili
gember
Sereh (toevoeging)
Citroengras wordt veel gebruikt in de Surinaamse keuken. Het is overal verkrijgbaar en scrhik dus
niet als het in een gerecht gebruikt wordt als je iets wilt bestellen. Het maakt ieder gerecht
lekker fris.
Madame Jeanette (sambal)
Dit is niet zomaar een sambal. Madame Jeanette is het onderdeel van de Surinaamse sambal die je
koopt in de Surinaamse toko. Er gaan onder andere uiten, knoflook, suiker en olijfolie doorheen.
De basis is chilipeper, de uiteindelijke sambal is loeiheet en geler van kleur dan de meer
bekende Chinese rode sambal.
Dawet (drank)
Dit is een drankje waarvan de basis uit water, melk en cocos bestaat, Je kunt voor de smaak wat
citroengras (sereh) toevoegen. Uiteraard is dit ook in de toko verkrijgbaar.
Spekkoek (snack)
Het meest typerende van spekkoek is dat het opgebouwd is uit diverse lagen en kleuren. Het
bestaat bruine en witte suiker maar er wordt vaak cacao, gember en groene pandan toegevoegd
voor de variatie en kleur.
Spekkoek is zeer moeilijk te maken en wordt daarom ook steeds vaker kant en klaar gekocht.
Baka bana(bijgerecht of snack)
Gebakken banaan, zo klinkt het ook al bijna. Je gebruikt er bakbananen voor die net wat groter
en harder zijn dan wat wij gewend zijn. Je kunt ze als bijgerecht eten maar ook als lekkernij
met satésaus zijn ze niet te versmaden.
Pom (broodje of klein gerecht)
Pom is een ovengerecht van wortelknollen van de tayer, een plant die in het binnenland van
Suriname groeit. Meestal komt er een gekruide vulling van kip en vlees bij maar vegatarisch kan
natuurlijk ook.
Net als met rotti is pom eigenlijk de benaming van het complete gerecht, rotti eet je nooit zonder
bijgerechten, hetzelfde geldt dus voor pom.
In de toko bestel je een 'broodje pom.'
Paksoi (groente)
Een groente uit de chinese keuken wat erg lekker is om ergens bij te doen. Ook siert het een
schotel mooi op door de harde groene kleur en grote bladeren. Het heeft geen overheersende
smaak.
Kousenband (groente)
'Lange sperciebonen' zeggen de Nederlanders. En inderdaad, daar lijkt het ook op, kouseband is een
lange peul die aan een plant groeit in tropische gebieden. Kousenband smaakt iets pittiger
dan sperciebonen en zijn wat dunner.
Deze groente wordt in de Indonesische en Surinaamse keuken veel gebruikt.
Saoto (soep)
Dit is een soep van kip. Soms zitten er gekookte eieren doorheen om het body te geven maar
in ieder geval meestal knoflook, laurier en groenten zoals paksoi.
Pindasoep (soep of soepmaaltijd)
Hier zit vlees in of je trekt de soep van varkensstaart. Zoutvlees of spek wordt vaak toegevoegd.
Je kunt er ook een soepgerecht van maken door er paksoi in te doen.
De een koopt een pot pindakaas en de ander maalt zelf de pinda's maar uiteindelijk geef je zoals
altijd bij Surinaams eten zelf een draai aan het eindproduct.
Een lekker voorafje als je in een Surinaams eethuis gaat eten.
Roti (bijgerecht)
Dit van oorsprong uit Pakistan en India afkomstige gerecht is eigenlijk geen gerecht
maar een broodsoort. Tegenwoordig bestel je bij een gerecht 'naan', dan krijg je een warme, platte
pannekoek van tarwemeel.
Je eet dit bij een gerecht als bijvoorbeeld kip kerrie. De Hindoestanen in Suriname eten van
oorsprong rotti bij een maaltijd, dat lijkt erg veel op naan. Tegenwoordig krijg je de
bijgerechten er dus 'bij' als je rotti bestelt, je moet wel zeggen welke rotti je dan wilt
hebben.
Kip, kouseband, vlees en aardappelen kunnen bij (in!) de rotti gegeten worden. Zo lijkt de rotti
dus ook sterk op een wrap.
Zoutvlees (gerecht)
Het wordt misschien saai maar ook zoutvlees is een onderdeel van een maaltijd. Het zijn plakjes
rundvlees die in de pekel zijn gelegd, gedroogd en goed verpakt. Hierdoor is het vlees lang
houdbaar.
Voor gebruik in een gerecht, bijvoorbeeld pom, wordt het vlees eerst gekookt omdat het anders
te zout is. Zoutvlees kun je in Surinaamse toko's kopen maar er zijn ook slagers in buurten waar
veel Surinamers wonen of winkelen (Dappermarkt) die het verkopen.
Moksi meti (gemengd vlees gerecht)
Ook hier gaat het niet om een eenduidig gerecht, de een doet het zus en de ander doet het zo. Als
je naar een Surinaams eethuis gaat ligt het er maar net aan wat de kok ervan brouwt. En dat is
eigenlijk wel zo leuk ook, want lekker is het altijd.
Voor mij is moksi meti een bord dunne bami met drie soorten vlees: varken, kip en eend.
Tegenwoordig zie je vaak dat het alleen om varken gaat wat op verschillende manieren is klaargemaakt
of kip met varken (mager, tja siuw en vetspek.) Het vlees moet in ieder geval altijd geroosterd
zijn en de bami kan ook rijst zijn. Ook zie je wel eens worstjes (Fa-sjong) maar dat is vanwege
het gemak en het is eigenlijk ook niet Surinaams maar Chinees.
Paksoi of kousenband als groente maken een goed bord moksi meti compleet.
Bakkeljauw (ook wel batjouw of klipvisgenoemd, vis)
Net als met zoutvlees wordt de kabeljauw of failievis gedroogd en gezouten. Als het gebruikt
wordt kook je de vis eerst om het minder zout te krijgen anders is het niet te eten.
Bojo (nagerecht)
Dit is een typisch Surinaams toetje dat vaak op tafel komt. Het wordt gemaakt van cassave dat je
vers en uit de diepvries kunt kopen. Er gaan rozijnen doorheen en als smaakjes amandel, kaneel en
vanille.
Je mengt het geheel en bakt het vervolgens. Cassave is een vervanger voor aardappel. Je kookt
het altijd eerst omdat er giftige stoffen in zitten die bij een hoge mate van inname tot ziektes
kunnen leiden. Niets om je ongerust over te maken want ongekookte cassave is niet te eten maar
een kleine waarschuwing leek me op zijn plaats.
Tenslotte, Surinaams eten voor Dummys
Stuur me gerust je favoriete Surinaamse recepten op, ik plaats ze direct. Bovenstaande is bedoeld
voor de Nederlanders die totaal geen benul hebben van wat er 'te koop' is in de toko's en eethuizen
en op deze manier misschien wat sneller binnenlopen om wat te bestellen.
NJANG SWIETIE (smakelijk eten)
Chinees Nieuwjaar in Amsterdam
Programma 2011:
11.45 - 12.00 Muziek (door Liu He Men Kung Fu School)
12.00 - 12.30 Startsein
12.30 - 12.40 Inleiding voorzitter
12.40 - 12.50 Inleiding Burgemeester / Wethouder
12.50 - 13.00 Kung Fu demonstratie (Liu He Men Kung Fu School)
13.00 - 13.45 Afsluiting met vuurwerk
RING