Amsterdamse grachten
Vraag je een buitenlander waar Amsterdam bekend om is dan is dat tien tegen een de coffeeshops,
een onderzoek dat ik regelmatig herhaal wijst dat ook telkens, weer uit.
Maar vraag je dat een Nederlander dan worden de grachten net zo vaak genoemd, en dan bedoel ik
niet de Walletjes.
De Amsterdamse grachten ontstonden aan het eind van de elfde eeuw toen er in de Amstel een eiland werd
aangelegd door boeren en vissers die het in lager gelegen gebieden niet 'droog' hielden
waardoor er aan alle kanten, als een soort rivier, water stroomde. Dat eiland werd in Noordelijke
en Zuidelijke richting uitgebreid waardoor het Damrak (ooit: Ammerak) en het latere Rokin ontstond.
Stadsrechten Amsterdam 1275
In oktober 1275 werd Amsterdam tolvrij verklaard voor bewoners door graaf Floris de Vijfde.
Omdat toen de naam Amsterdam (hoewel, zie de link)
voor het eerst werd opgeschreven wordt het ontstaan van Amsterdam vaak aan deze datum
opgehangen maar de stadsrechten dateren van zeker 25 jaar later en het ontstaan van de
stad op zich van zeker 250 jaar eerder.
Velen denken dat pas rond 1270 de stad ontstond maar dat kan natuurlijk niet waar zijn.
Kijk je naar de eerste tekenen van het ontstaan van land dan gaan we nog verder terug.
Want de voorloper van Amsterdam als gebied ontstaat al aan het eind van de negende eeuw.
Wat we nu Noord-Holland noemen was veen, moeras. Beetje bij beetje werd er grond
gecreë, Aemestelle en Aemstelredam zijn eerdere benamingen van Amsterdam die erop
duiden dat de Amstel en een dam het eerste begin vormden van wat later de hoofdstad
van Nederland zou worden.
Amsterdam had oorspronkelijk meer grachten. Wist u dat bijvoorbeeld de Elandsgracht en de
Rozengracht al lang geleden gedempt zijn?
Drooglegging
Maar u kent vast ook wel de Palmgracht, Lindengracht en Nieuwezijds Voorburgwal. Ook dat zijn
ooit grachten geweest. Maar wat dacht u van het Damrak? Dat was ooit de haven van Amsterdam, er
lagen drie bruggen over het water. Daar merk je nu weinig meer van. Het Damrak was de monding
van de Amstel waar schepen het ruime sop kozen.
De hoofdgrachten van Amsterdam zijn nu de Singel, Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht,
voorheen hoorde daar de Nieuwezijds Voorburgwal dus bij.
De grachten liggen als hoefijzers om het centrum een. Als je op de stad kijkt vanuit de lucht is
goed te zien dat er een kern is waar huizen omheen zijn gebouwd en aan de achterkant van die
huizen kwam een nieuwe gracht.
Op deze manier stroomde overtollig water de stad in maar er net zo snel weer uit via de andere
kant. Zo konden alle huizen en bedrijven, die immers op elkaar gepakt waren, goed bevoorrraad
worden.
Auto rukt op, water wordt teruggedrongen
De komst van de auto heeft een aantal grachten de das om gedaan. Er wordt wel eens beweerd dat
hyhiëne een rol speelde maar ik kan dat moeilijk geloven omdat één gracht meer
of minder toch echt niet het verschil kan maken tussen gezond en ongezond.
De functie van de grachten is veranderd, de Amsterdamse grachten maken deel uit van wat Amsterdam
zo mooi maakt. Amsterdammers zijn trots op hun grachten. Toeristen vinden het maar wat prachtig
met een rondvaartboot onder de bruggen, langs de hoertjes en door de haven te varen.
Tegenwoordig worden er ook vrachtboten gebruikt om bedrijven te bevoorraden, goed voorbeeld is
de DHL boot om pakjes snel op hun plaats van bestemming te krijgen. Ook zijn er watertaxi's.
Lees ook: AMSTERDAMSE GRACHTENGORDEL WERELDERFGOED
De grachtengordel is venster 12 van de Canon van Amsterdam.
TERUG NAAR DE CANON OP MOKUMS
Paleis voor Volksvlijt
De Vereeniging voor Volksvlijt werd in 1852 opgericht door Samuel Sarphati, hij wilde dat er een
permanent tentoonstellingsgebouw werd gebouwd.
In 1858 werd een aanvang gemaakt met de bouw van het Paleis voor Volksvlijt. Het zou zes jaar duren
alvorens het imposante glazen gebouw met een gietijzeren frame helemaal af was. Bovenop het gebouw
zat een koepel die ruim 60 meter hoog was.
RING