De Hollandsche Schouwburg
Onderaan staat een tip voor een wandeling!
In de Tweede Wereldoorlog diende dit gebouw aan de Plantage Middenlaan als deportatiestation voor
duizenden Joden en werd daarmee voor Joden het herdenkingsmonument. Meer hierover lees je op
De Dokwerker (link)
Hier op MokumsNL beperk ik mij tot de vooroorlogse periode.
Artis, het Verzetsmuseum, het Wertheimpark, de Hortus Botanicus en café Eik & Linde, zomaar
wat plekjes die typisch voor de Plantagebuurt zijn. Reeds aan het einde van de negentiende eeuw was
de Plantage zeer in trek bij Amsterdammers die op stand wilden wonen of lekker uit wilden gaan.
De Plantage is in die tijd dan ook een vermaarde uitgaansbuurt met veel vermaak zoals theaters. Zowel
in die tijd als nu nog steeds is de Plantagebuurt 'groener' dan andere delen van Amsterdam.
Na de dood van directeur Westerman van Artis werd zijn imposante huis met fraaie tuin door acteur Louis
Bouwmeester (niet te verwarren met zijn veel bekender geworden zoon) verbouwd tot theater
(architect Bombach), de naam werd Artis Schouwburg maar succes bleef uit.
Op 5 mei 1892 opende het theater haar deuren maar amper drie jaar later verkocht Artis het
gebouw waarna de Nederlandsche Tooneelvereeniging het pand omdoopte tot de Hollandsche Schouwburg.
Weetje01
Met name Herman Heijermans vierde hier grote successen, uiteraard niet in de laatste plaats omdat hij
directeur van de Nederlandsche Toneelvereeniging en het theater was. In 1898 werd zijn stuk
Ghetto opgevoerd. De premieëre was op kerstavond, de reden voor die datum was dat kranten dan pas
drie dagen later weer verschenen en de recensies er dan minder toe deden.
Heijermans kon uiteraard niet bevroeden dat de Hollandsche Schouwburg later een markering in de
Nederlandse geschiedenis zou worden toen na de 'Getto' zijn stuk 'Het pantser' over een aantal
soldaten in 1901 zou worden opgevoerd.
Op hoop van zegen
Dit eveneens door Herman Heijermans geschreven stuk werd ook op een kerstavond (1900) voor
het eerst gespeeld en was direct een groot succes dat sinsdien nimmer is overtroffen!
Gluck auf! (veel geluk!) was op 24 december 1911 zijn laatste stuk dat in de Hollandsche Schouwburg
werd opgevoerd. Tot aan de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) was de Hollandsche Schouwburg nog wel
het centrum van de Nederlandse kleinkunst. Daarna kreeg het veel te duchten van Carré
waarvan nota bene Heijermans korte tijd (1922 - 1924), zonder noemenswaardig succes overigens,
directeur is geweest.
Herman Heijermans overleed in 1924 op 59-jarige leeftijd aan kanker.
Weetje02
Was het Louis Bouwmeester Senior die de Hollandsche Schouwburg groot maakte, zijn zoon junior deed
hetzelfde met theater Carré (link) onder directeur
Alex Wunnink
1930 - 1940
Eind twintiger jaren van de vorige eeuw werd het theater grondig verbouwd en bood plaats aan 800
bezoekers maar mede door de concurrentie van Carré, de ligging en de economische crisis zat
het niet mee voor het theater. Bovendien trok uitgaand Amsterdam naar het Leidseplein en werden
de bioscopen geduchte concurrenten.
De schouwburg werd opnieuw verkocht en ging Plaza Schouwburg heten, nog altijd bleef het grote
publiek weg en het theater ging failliet maar maakte opnieuw een doorstart door. Tot aan de overname
door de Duitsers bleef het aanmodderen.
Voor het vervolg tijdens WO2 kun je eventueel doorsurfen naar
De Dokwerker.
TIP VOOR EEN WANDELING!
Als je met de tram of metro vanaf het Centraal Station vertrekt kun je een gehele dag
zeer afwisselend invullen, als je het programma wilt inkorten laat je simpelweg wat delen
weg natuurlijk.
>>> pak tramlijn 9 of een van de metro's (ze stoppen hier allemaal) en stap uit bij de STOPERA/ WATERLOOPLEIN
>>> loop door de Stopera, er zijn voor iedereen gratis toegangekelijke delen (violist die uit de grond opstijgt)
>>> verlaat het gebouw en loop over de Vlooienmarkt (Mozes en Aäronkerk aan het eind)
>>> steek het plein over, richting het Joods Historisch museum (tegenover beeld De Dokwerker)
>>> loop via de Nieuwe Herengracht naar het Wertheimpark, links (Auschwitz monument)
>>> of bezoek de Hortus Botanicus, rechts
>>> binnen 300 meter tref je hier Artis, het Vakbondsmuseum en het Verzetsmuseum
>>> Plantage Middenlaan, voormalig theater Desmet
>>> stukje verderop café Eik & Linde voor koffie, lunch, borrel of een bekende Nederlander
>>> de Hollandsche Schouwburg aan de Plantage Middenlaan
>>> tramlijn 9 stopt hier voor de deur, je kunt zo terug naar het CS
Ga voor meer informatie over o.a. Desmet en Eik & Linde naar Plantagebuurt
De Hortus en Artis zijn het duurst in dit programma maar nemen relatief ook het meeste tijd in beslag,
Hortus twee uur, Artis een dagdeel.
Kies voor het Vakbondsmuseum of het Verzetsmuseum. In combinatie met de Hollandsche Schouwburg ben je
voor weinig geld zeker een hele dag onder de pannen. Het ideale programma is lastig maar als je om
tien uur op het CS aankomt en je per persoon ongeveer 20 euro voor de gehele dag wilt uitgeven is
dit een goede suggestie:
CS - Stopera - Vlooienmarkt - Supermarkt - Wetheimpark - Desmet - Verzetsmuseum - Hollandsche Schouwburg
en voeg ergens onderweg Eik & Linde toe.
Als je meer tijd hebt of meer geld wilt uitgeven pak je de dierentuin of de Hortus erbij, laat
dan het Verzetsmuseum weg.
Je doet gegarandeert voor weinig geld een heleboel verschillende indrukken op. TIP! Op het
Waterlooplein/ Vlooienmarkt, zit een supermarkt, haal er wat blikjes en krentenbollen of wat anders
te eten en ga naar het Wertheimpark, gezelliger kan haast niet.
En ja hoor...
Ik had zeker een voorspellend moment toen ik schreef dat als je naar Eik & Linde zou gaan je
misschien wel een bekende Nederlander tegen het lijf zou kunnen lopen. Toen ik met mijn Carrie
daar was om onder andere de Hollandsche Schouwburg te bezoeken zagen we er een, zomaar in het wild,
en laat hij ook nog op een foto staan van iets wat wij gefotografeerd hebben!
Herken je hem!
De Barbier van Mokum
Zijn naam is Pasquale Capone, trots op zijn Italiaanse afkomst maar verknocht aan Amsterdam waar hij
16 vierkante meter tot zijn beschikking heeft om 'Pasqualisten' te ontvangen met thee, koekjes en
zorg. Veel zorg, met hart, ziel en liefde gegeven.
De kleine baas is spraakzaam zoals een Italiaan betaamt, maar ook een begrip in Amsterdam. Want iedereen
kent Pasquale, zelfs tot over de landsgrenzen.
RING