Pachtersoproer Mail Jopie Loos Tumblr 4 Mokums in Englsih Googl+ Mokums op Twitter Videos Amsterdam Mokums op Instagram Deurmat


Over de Canon van Amsterdam (link) heb ik genoeg geschreven, het ding klopt niet of is geromantiseerd en er ontbreken essentiële onderdelen. De Gemeente Amsterdam heeft hem overboord gezet maar we mogen ze dankbaar zijn voor de aanzet want eerlijk is eerlijk, Amsterdam moet goed beschreven worden en zodanig dat iedereen er op luchtige wijze kennis van kan nemen. En dat lukte.

Waar ik het met je over wil hebben is het pachtersoproer, een onbeschreven hoofdstuk, je zult het dan ook niet in de Canon van Amsterdam tegenkomen. Ik las over het pachtersoproer in een kroniek uit de achttiende eeuw, het kwam me bekend voor maar kon me er toch geen enkele voorstelling van maken omdat ik er dus simpelweg nooit ergens iets over gelezen had.
Het Rembrandtplein (heette rond 1750 de Botermarkt) was de plaats van handeling maar het begon allemaal in het noorden van het land. Jacob Bicker Raije schreef er in juni 1748 over dat er aan de bezittingen van pachters vernielingen werden aangericht omdat het 'canaille' (gepeupel) van de hoge pachten af wilden. Toen onschuldigen het slachtoffer dreigden te worden van de opstand schoot de schutterij 'er een paar dood' hoewel de schutterij zelf niet onsympathiek tegenover de argumenten van het volk stond.

Op 24 juni van dat jaar (1748 dus) kwam het tot een enorme uitbarsting waarbij de schermutselingen zich ook naar de Botermarkt verplaatsten. De twee aanstichters (een echtpaar) werden opgepakt en vier dagen later op de Dam opgehangen. Ook dit leidde opnieuw tot grote protesten.

Pacht

We kunnen ons nu wellicht iets voorstellen bij wat pacht is maar in de achttiende eeuw was dat een ruim begrip. Je 'huurde' iets, we zouden dat nu leasen noemen of dus pachten, en je verhuurde dat door. Doordat je een lagere prijs betaalde dan je vroeg maakte je winst. Maar met belastingen ging dat destijds net zo. Je kon het 'recht' kopen om bijvoorbeeld accijns op graan te heffen.
De prijzen die betaald moesten worden en de belastingen die opgelegd werden stegen explosief, daar kwam zware weerstand tegen en mondde uiteindelijk uit in het 'pachtersoproer'. Van veel pachters werden eigendommen vernield en meubels en geld in de gracht gegooid.

Gedurende twee dagen werd er zoveel vernield dat er hard ingegrepen moest worden om het tij te keren, de balans was dat er enkele doden en gewonden te betreuren waren, maar de burgers waren er niets mee opgeschoten want de heffingen bleven en er werd afgekondigd dat voortaan ieder protest direct met gerichte schoten beantwoord zouden worden.
Tot 15 juli bleef het onrustig en vielen er veel meer doden dan de overlevering ons wil doen geloven. Alleen al op de dam zouden dertig doden zijn gevallen doordat de schutterij vanuit twee kanten de Dam opstormde en schoot, daarop werden velen onder de voet gelopen door de paniek die daarop uitbrak.
Een aantal probeerden via het water, dat toen nog door het Damrak stroomde, te ontkomen, maar meer dan vijftig mensen werden achteraf dood uit het water gevist.

Simon Fokke
Simon Fokke was Amsterdammer en tekenaar, zoals Raije en Braatbard schreven liet Fokke zijn tekeningen het 'woord' doen.


LINK NAAR WERK VAN SIMON FOKKE

Stadhouder Willem

Na 15 juli leek de kritiek te verstommen maar niets is minder waar. Begin augustus eiste men opnieuw hervormingen, de gemeente Amsterdam weigerde, althans, ze verzonnen een list door een nietszeggende toezegging en zich vervolgens achter de regering te verschuilen. In de stad dreigde totale chaos als enkele eisen niet zouden worden ingewilligd. Zowel de regering als het stadsbestuur verloren de controle. Stadhouder Willem IV verzon ook weer een list door de burgemeesters van Amsterdam te vervangen maar die waren nog minder toegevingsgezind dan de vorige kliek.
De aangestelde burgemeesters kwamen uit de hogere kringen en sloten een verbond waarop de tegenstand wegebde, het bestuur was nu in handen van degenen waartegen geprotesteerd werd.

De belastingen 'leken' afgeschaft maar alleen de inners waren anderen. De schutterij werd zoet gehouden door Willem IV door ze meer bevoegdheden te geven op het gebied van tucht en aanstellingen maar toen de stadhouder weg ging draaide hij alles weer terug. Doordat er verdeeldheid was gezaaid tussen het volk en de schutterij door laatstgenoemden tijdelijk privileges te geven vertrouwde men de wetshandhavers niet meer en verstomden de protesten.

Willem IV overleed in 1751, hij was de eerste Prins van Oranje maar speelde dus onder één hoedje met de notabelen van de stad. Een niet zo fraai hoofdstuk uit de geschiedenis van de stad Amsterdam.

BLAADJES OVERZICHT + DISCLAIMER

Tuchthuizen in de Middeleeuwen

Een tuchthuis is niets anders dan een gevangenis en met name jongeren zaten in het Rasp- en Spinhuis, daarom ook sprak men niet van 'de Boeien'. Het Rasphuis was aan de Heiligeweg gevestigd in het voormalige Clarissenklooster totdat het zwembad in 1892 werd gebouwd. Het raspen was het tot poeder verwerken van hout, dat poeder diende dan weer als verf.

Alleen de Rasppoort herinnert nog aan deze tijd.

>>> Rasphuis en Spinhuis

in 't Huisie Bijzonder Wat te zien/ doen? Muziek Geschiedenis Evenementen Crimininaliteit Rondom de stad
JOPIE LOOS 9 straatjes ArenA Accordeon Aardappeloproer Canal Parade Baantjer Amstel
INGEZONDEN 10e straatje Bioscopen André Hazes Aletta Jacobs Grachtenrace Bargoens Bakkum
LINKS Ajax Brouwerijen Artiesten Anne Frank Hartjesdagen Bomaanslag Bloemenveiling
NIEUWSBRIEF Amsterdammertjes Buurten Beste zanger Bredero Jordaanfestival Bram Moszkowicz Fietsen
WEBRING Begijnhof Condomerie Danny de Munk Bijlmermeer Koninginnedag Kees Houtman Kaasmarkt
Bruggen Entertainment Draaiorgels Diamanten Koopzondag Dino Soerel Markermeer
Mokums Carré Gevels Dries Roelvink Domela Nieuwenhuis Marathon Driehoek Muiderslot
AT5 Centraal Station Gevelstenen Drukwerk Henri Polak Sail Gerard Spong Pampus
Bekenden Coffeeshops Gokje wagen Henk Poort Hippies Sinterklaas Haring Arie Stadsstranden
Burgemeester Daklozenkrant Hofjes Henk van Mokum Hongerwinter Trouwlocaties Holleeder Volendam
Dialect De barbier Kerken Hoesjes Jan Schaefer Uitmarkt Jakkie Stroek Zaanse Schans
Het Parool Duivelseiland Kinderboerderijen Johnny Jordaan Jodenjacht Oscar Hammerstein Zandvoort
Humor Etymologie Krul (pisbak) Koos Alberts Kasteel van Aemstel Café's Pistolen Paultje
Nachtburgemeester Gay Amsterdam Markten Leen Jongewaard Koopmansboek 2 Zwaantjes Politie Vervoer
Lommerd Grachten Massages Leo Fuld Lieverdje In 't Aepjen RaRa Auto
NZ-Lijn Heineken Musea Paar apart Michiel de Ruyter Baantjer café Red Light Fiets
Producten Hells Angels Paleis Parels Minirok De 3 Fleschjes Rinus Vet Fietstaxi
Stadsdelen Herman Brood Parken Ramses Shaffy Multatuli De Druif Stanley Hillis Jachthaven
Stopera Jacob Hooy Pleinen René Riva Niod De Dokter Steve Brown Lopend
Straatnamen Johan Cruijff Poorten Robert Long Nostalgie 't Hooischip Willem Endstra OV
Tante Betje Kerkorgels Poptempels Rooie Sien OS 1928 De Jordaan Yab Yum Schiphol
Theo van Gogh Kraken PTA Smartlappen Over Amsterdam 't Mandje Zwarte Joop Taxi
Typisch Mokum Majoor Bosshardt REM eiland Straatmuziek Paleis voor Volksvlijt De Ooievaar Witkar
Mata Hari Rondvaart Tante Leen Palingoproer Papeneiland
Mijn plekkies Max Tailleur Schaatsen Tante Na Rembrandt Rooie Nelis De grote vier (of 5) Eten uit Mokum
Beethovenstraat Oorlam Sluizen Ton van Duinhoven Stadsbranden Wijnand Fockink Mulisch (H.) Broodje bal
Boekenwinkels Plat praten Stadswandeling Truce Speyck Stadswapen De Wildeman Reve (G.) Broodje Boljeri
Bosplan Simon Carmiggelt Straatkunst Willeke Alberti Trams Wolkers (J.) Broodje halfom
DeLaMar Truus Trompert Tatoeages Willy Alberti Video's Diversen Hermans (W.F.) Broodje kroket
Elandsgracht Vondelpark Theaters Wim Sonneveld VOC Auto ellende Hella Haasse Broodje mokum
Gemeente archief Walletjes Trouwlocaties WIC Emigreren Cement
Haarlemmerstraat Werelderfgoed Tulpen Da's apart Joodse spelling Duivekater
Helmersbuurt Westertoren Vissen Carice van Houten Uit eten Jordaan museum Haringkie happen
Jordaan Wonen Wandelen Dubbelspion? Johannes van Dam Magisch-realisme Hete bliksem
Koffiehuizen Zeurkousen Zwemmen Gogomobiel Nieuw Amsterdam Joodse kippensoep
Nieuwmarkt Nieuw liefdesliedje Over hout Leverworst
Plantage Nozems Sterk merk werkt Mokumse luilakbol
Rapenburg Paleis Weemoed Verdwenen straen Ossenworst
Staalbuurt Wapen van A. Voor de lijn Stoofvlees
The Movies Wilhelm Hibbeln Voorkom katers Surinaams eten
Waterlooplein Wentelteefjes
Zuiderkerk Zeebonk
Ook 'n website? Ziekenhuizen Unieke winkeltjes Zoekertjes Canon van Amsterdam Evenementen Begraafplaatsen Draaiboek gemeente

WEBRING

copyright 2009/ 2010/ 2011/ 2012/ 2013/ 2014/ 2015/ 2016/ 2017/ 2018 MokumsNL