De Amsterdamsche Wisselbank
Wederom een sterk staaltje van de Amsterdamse Canon om 'iets' uit een bepaalde periode te moeten
tonen maar eigenlijk niets beter weet te verzinnen dan zoiets omstreden als de Amsterdamsche
Wisselbank.
Immers, de bank leek een doel te dienen maar werd in 1820 wel gesloten wegens verregaande malversaties
waaronder illegaal leningen verstrekken.
1609
Het verhaal neemt een aanvang aan het begin van de zeventiende eeuw als Amsterdam het financieel middelpunt van
de wereld is. Na de val van Antwerpen in 1585 verplaatste het centrum van de internationale
wisselhandel zich naar Amsterdam.
Door de wereldhandel die zich door de VOC in Amsterdam concentreerde was er
chaos ontstaan omdat er veel bankiers waren maar geen van allen wisten ze raad met de vele valuta
die de stad in kwam.
Van enige behoorlijke communicatie met andere bankiers in Europa was geen sprake. Naar voorbeeld
van een Italiaanse bank werd de Amsterdamsche Wisselbank opgericht, een soort van centrale bank dus.
Bedrijven die er geld storten kregen een rekening-courant waarmee ze konden handelen, zo ontstond in
feite virtueel geld waarvoor de stad Amsterdam garant stond.
Maar de Amsterdamsche Wisselbank mocht geen geldleningen verstrekken want dat zou speculeren zijn met het geld van
anderen waarvoor de stad garant stond. Toch kwam aan het licht dat de bank de VOC illegale kredieten
had verstrekt en dat de boekhouders van de bank er zo hun eigen regels op na hielden.
Omdat steden als Londen en Hamburg in opkomst kwamen was Amsterdam toch al niet meer de spil in de
mondiale financiële wereld. In 1820 werd de bank van overheidswege gesloten.
De Canon van Amsterdam romantiseerd dit als volgt:
Deze Wisselbank heeft tot ongeveer 1820 bestaan. Toen werd zijn functie overgenomen door
de Nederlandse Bank.
Tastbaar? Niets tastbaars, oh ja, wat memorabilia in een museum
In de stad moet een tastbaar bewijs aanwezig zijn van ieder venster in de Canon. Voor wat de
Amsterdamsche Wisselbank betreft is die er niet dus verwijst de Canon naar het Historisch museum,
daar vindt je nog wel wat oude munten, paperassen en een geldkar die ooit gebruikt zou zijn
door de bank.
Sterk verhaal hoor. Overigens was de wisselbank gevestigd in het oude stadhuis, het huidige
paleis op de Dam maar daar herinnert niets meer aan de tijd dat Amsterdam het financiële
centrum van de wereld was.
Marius van Nieuwkerk (oud functionaris van de Nederlandse Bank) schreef een boek over de
Amsterdamsche Wisselbank. Ik vraag me af of de samenstellers van venster elf van de Canon
van Amsterdam dit boek hebben gelezen.
Één ding staat vast, de Amsterdamsche Wisselbank was de voorloper van de Nederlandse Bank.
Als je naar de data kijkt waarop feiten zich hebben afgespeeld kun je concluderen dat Koning Willem
I en zijn rijke Amsterdamse vriendin Johanna Jacoba Borski-van de Velde mede te ondergang van de
Amsterdamsche Wisselbank hebben ingeluid want de bank ging ter ziele in 1820 en alle bezittingen
werden overgeheveld naar de Nederlandse Bank die al in 1814 was opgericht!
In een ander hoofdstuk in deze site valt meer van dit andere licht op de Nederlandse
Bank (link.)
De Amsterdamsche Wisselbank is venster 11 van de Canon van Amsterdam.
TERUG NAAR DE CANON OP MOKUMS
Amsterdamse band De Dijk
DE DIJK, dat is de drums die het voortstuwt en bij elkaar houdt en ondertussen ook nog
eens laat horen hoe het hart slaat als het op de juiste plek zit.
DE DIJK, dat is de norsige vrolijkheid van de bas, die onder het vierkante ritme op
glimmende sluiplaarsjes staat te grommen dat het goed is zo en verrekte lekker.
DE DIJK, dat is de oeroude stem, die zegt dat we door zullen gaan tegen alle verdriet en
verdrukking in, alleen omdat het zo hoort, ook al weet niemand waarom.
RING