Taalvarianten Mail Jopie Loos Tumblr 4 Mokums in Englsih Googl+ Mokums op Twitter Videos Amsterdam Mokums op Instagram Deurmat


Amsterdamse woorden, of is het: Nederlandse woorden die veramsterdamst zijn. Nee, het zijn woorden die veelal uit andere talen komen en door de jaren heen zijn verbasterd. In Amsterdam wordt net als in de rest van Nederland gewoon Nederlands gesproken maar net als in de achterhoek, Den Haag of Limburg zijn er veel accenten. Er wonen 175 nationaliteiten in de stad waardoor er ook veel tongvallen en dialecten zijn.
Want dat dat twee soms verschillende dingen zijn zal ik proberen uit te leggen.

LIJST MET AMSTERDAMSE WOORDEN

Plat Amsterdams
Het 'plat Amsterdams' is altijd blijven bestaan terwijl deze volkstaal toch niet is aan te leren je moet het van huis uit mee moet hebben gekregen.
Er wordt dan ook vaak gezegd dat het echte Amsterdams alleen gesproken wordt door Amsterdammers die in Amsterdam geboren en getogen zijn. In plaatsen als Purmerend, Almere en Hoorn wordt er ook veel Amsterdams gesproken omdat dertig jaar geleden veel Amsterdammers een tuintje en een groter huis wilden.
Binnen de stadsgrenzen kon dat niet omdat de huizen wel duurder werden maar uiteraard niet groter.

Het 'Amsterdams' wordt door velen niet als ordinair maar juist als grappig gezien en iedereen kan het verstaan. mede omdat er op televisie veel Amsterdams dialect is te horen.

Oorsprong Amsterdams

Het Amsterdams ontleend veel woorden en uitdrukkingen aan de Joodse taal maar zijn vaak dermate ingeburgerd in de Nederlandse taal dat niemand nog door heeft dat het soms om een typisch Amsterdams woord gaat.
Goede voorbeelden hiervan zijn 'afpeigeren', 'leut' en 'smoes'.

Maar ook door zigeuners is de Amsterdamse taal verrijkt. De Fransen die de Jordaan 'stichtten' fleurden het Amsterdams op maar ook zijn er woorden uit Indië overgenomen.

Wat is Amsterdams nu eigenlijk?

Volkstaal Het merkwaardige met de term volkstaal is dat dat of gezien wordt al de taal van een natie of als ordinair.
Beiden is dus niet van toepassing op plat Amsterdams, althans, dat vind ik. En velen met mij ongetwijfeld.

Straattaal
Nee, Amsterdams is geen straattaal, want dat is namelijk een mengtaal die mensen van verschillende culturele en sociale achtergronden in het dagelijks leven spreken op straat. Dezelfde groepssamenstelling in een andere stad kan dezelfde straattaal hebben maar ook een geheel andere. De straattaal bestaat dus niet, het Amsterdams wel.
Een Amsterdammer in Zwolle praat niet anders Amsterdams dan een Amsterdammer in de Pijp dat doet.

Slang
Slang is weer iets anders, dat zijn woorden en uitdrukkingen om een mening sterk te accentueren. Veel slang komt uit achterstandswijken in de Verenigde Staten.

Argotisme
Tot het Argotisme wordt het koeterwaals en het bargoens gerekend. Argot komt uit het Frans en was een dialect onder Franse bedelaars.
Dit geeft gelijk al aan dat Argotisme een minder negatieve klank heeft dan bargoens dat doorgaans wordt toegeschreven aan dieven.

Patois
Dit is nagenoeg hetzelfde als argotisme maar dan meer streekgebonden. Patois is niet voorbehouden aan een bepaalde groep in een stad of streek maar meer aan een streek of zelfs land (als tweede taal) op zich.
Overigens is het patois nooit echt een taal want het wordt gerekend tot een substandaardvariant van een hoofdtaal.

Tongval
Een tongval is een accent in de gesproken taal waaraan je kunt afleiden waar een spreker vandaan komt. Dat kan een stadsdeel (Noord), provincie (West_fries), regio (Twente), land (Marokko) of werelddeel (caribisch) zijn.

Subcultuur
Het bekakt en ordinair praten hoort bij een bepaalde sociale en/ of culturele status en behoren toe aan niet exact te definiëren groepen. Er wordt wel eens van mensen uit het Gooi gesproken van 'goois' en van woonwagenbewoners van 'ordinair' maar te definiëren valt dat dus allerminst.

Mokums
Dat bestaat al helemaal niet. Sterker nog, 'mokum' staat voor stad en jaren geleden noemde men Amsterdam 'groot mokum' en Rotterdam 'klein mokum'. En Rotterdams en Amsterdams lijken toch echt niet op elkaar.

Dialect
Dit is een spreektaal maar de term 'streektaal' sluit beter aan bij wat men dialect noemt. Het is het op een bepaalde manier uitspreken van een gewone taal. Daarom is het Fries ook een taal en geen dialect (of streektaal.)
Je kunt dus zowel een dialect als een tongval hebben.

Streektaal
Streektaal wordt doorgaans gesproken in een bepaald gebied of een stad. Amsterdams wordt echter in Almere en Purmerend ook veel gesproken waardoor er geen sprake meer is van 'Amsterdams is een streektaal'. Ook geldt dat als je als Amsterdammer verhuisd naar het oosten van het land je op dezelfde manier blijft praten, de tongval is moeilijk af te leren zonder professionele hulp.

Weetje
Dialect en streektaal zijn in feite dus hetzelfde. Dialect gaat echter wat verder dan streektaal omdat bijvoorbeeld het Amsterdams niet meer streekgebonden is. Je kunt dus stellen dat Amsterdams als dialect begonnen is, door allerlei invloeden een streektaal werd en nu een dialect is.

Vakjargon
'Vakjargon' bevat woorden die te maken hebben met een bepaald beroep, net als met bargoens is dit om het voor buitenstaanders moeilijker te maken een gesprek te volgen.

Bargoens
Dit is voor velen de taal van de onderwereld. Veel Amsterdamse woorden zijn ingeburgerd in de Nederlandse taal terwijl ze afkomstig zijn uit het Jiddisch zoals dat door zigeuners wordt gesproken, die woorden worden vaak geassocieerd met 'onderwereldtaal' omdat ze daar veel worden gebruikt maar in feite klopt dat dus niet.

Weetje (over bargoens)
Het bargoens werd gebruikt om met elkaar te communiceren zonder dat de politie begreep waar het over ging. Maar de politie was ook niet gek, die hadden woordenlijsten die iedere agent die in het centrum werkte moest leren.
Maar dat wisten de boeven ook weer en verzinden daarom steeds weer nieuwe woorden. Zo zijn er wel 80 woorden voor politieagent.

Jiddisch en Joods
'Jiddisch' is iets anders dan Joods. Het Jiddisch werd voornamelijk in Duitsland gesproken, door de onderdrukking van de Joden verspreidde het Jiddisch zich door de jaren heen. Er zijn veel meer Joden die Joods (= Hebreeuws of Ivriet) spreken dan Jiddisch (rond de vier miljoen wereldwijd.)

Koeterwaals
Dit is zeker geen taal, ik noem het hier toch om compleet te zijn. Het is een Germaans woord dat gebruikt wordt om aan te geven dat bepaald taalgebruik in een dermate beperkte kring voorkomt dat het voor verreweg de meeste mensen niet te begrijpen is.

Visserslatijn
Visserslatijn slaat op de aard van een verhaal, vaak overdreven. De hengelaar die een grote vis gevangen heeft, wat in werkelijkheid een spierinkie was.

Zuidafrikaans
In Zuid-Afrika wordt Zuidafrikaans (da's logisch) gesproken wat een dochtertaal is van het Nederlands.
Maar er is meer over te zeggen, daar leent deze site zich niet voor maar voor een zeer uitgebreide lijst met woorden kijk je HIER.

ABN
Tenslotte kennen we in Nederland nog het ABN. Het Algemeen Beschaafd Nederlands wordt in België en Nederland gesproken en geldt als de standaardtaal.
De taal verrijkt zich nog steeds door de invloed van migranten, de media en het Internet.
Amsterdammers zeggen dat ABN voor 'Algemeen Bekakt Nederlands' staat en dat er alleen in Amsterdam normaal Nederlands wordt gesproken.

Conclusie!
Amsterdams valt niet te vatten in een hokje omdat het geen schrijftaal is en niet op een specifieke plaats alleen voorkomt. Het beste typeert men daarom Amsterdams als een dialect. Amsterdammers proberen de Nederlandse taal uit te spreken op een indringende manier, het past op zich ook bij wat men van Amsterdammers vaak zegt: arrogant, eigenwijs en ze luisteren slecht.

Lekker
Lekker, het meest gebruikte woord, maar niet typisch Amsterdams
Ooit las ik een aaridg stukje van een Duitse in Het Parool die stelde dat het woord 'lekker' het meest gebruikt wordt, ik deed een proef op de som en inderdaad, het lijkt waar te zijn:
Hoe gaat het? LEKKER!
Hoe was het weer daar? LEKKER!
Hoe is het met je moeder? LEKKER!
Hoe was de vakantie? LEKKER!
Hoe smaakt het? LEKKER!
Hoe zag ze eruit? LEKKER!
Je bent ontslagen! Da's LEKKER!
En deze dan: na een slechte maaltijd vraagt de ober hoe het eten smaakte, negen van de tien zeggen dan: 'lekker'.

Nieuw Amsterdams woord
Misschien leuk om nu eens niet een bestaand woord tot meest populaire Amsterdamse woord van het jaar te maken maar (ook) een geheel nieuw woord.
Zeurgestie is een idee maar om de 'geijkte tegenstanders' de wind uit de zeilen te nemen noem je je suggestie gelijk een 'zeurgestie'.
Smoelschuif is een mondharmonica, gelezen in tekstboekje bij de cd 'Evenaar' van Herman uit Leuven, Belgisch dus maar in Nederland komt het wordt (nog) niet voor.
Treurroos is een meisje dat verdriet heeft, een bijdrage van Stephanie (niet het meisje in kwestie overigens.)

Geheimtaal Amsterdamse haven
Ger deed onderzoek en kwam tot een zeer interessante lijst KLIK HIER.

Een peuterwoordenlijst kun je downloaden: HIER

En alsof de geheimtaal in de haven nog niet genoeg is, de effectenhandel kan er ook wat van
Effectenhandelaren moeten snel kunnen reageren en communiceren maar soms lijkt het er toch wel erg sterk op dat de mannen van de beursvloer iets te verbergen hebben.
BEURSTAAL

Uitspraken die met HOUT te maken hebben.

DIALECTEN BINNEN AMSTERDAM
AMSTERDAMSE WOORDEN


BLAADJES OVERZICHT + DISCLAIMER

Joodse spelling

Als je Hebreeuwse of Jiddische woorden wilde gebruiken dan maakte het voor de uitspraak niet uit welke letters je gebruikte, dat spreekt voor zich, het verschil tussen de ene en de andere krant, schrijver of uitgever bleek uit hoe je het woord opschreef.

Maar het gebruiken van niet authentiek Nederlandse woorden was oom popualir onder niet-Joodse schrijvers, die hadden al helemaal geen idee wat de schrijfwijze was want die kenden de meeste woorden alleen van 'horen'.

>>> Lees meer over de spelling van Joodse woorden...

in 't Huisie Bijzonder Wat te zien/ doen? Muziek Geschiedenis Evenementen Crimininaliteit Rondom de stad
JOPIE LOOS 9 straatjes ArenA Accordeon Aardappeloproer Canal Parade Baantjer Amstel
INGEZONDEN 10e straatje Bioscopen André Hazes Aletta Jacobs Grachtenrace Bargoens Bakkum
LINKS Ajax Brouwerijen Artiesten Anne Frank Hartjesdagen Bomaanslag Bloemenveiling
NIEUWSBRIEF Amsterdammertjes Buurten Beste zanger Bredero Jordaanfestival Bram Moszkowicz Fietsen
WEBRING Begijnhof Condomerie Danny de Munk Bijlmermeer Koninginnedag Kees Houtman Kaasmarkt
Bruggen Entertainment Draaiorgels Diamanten Koopzondag Dino Soerel Markermeer
Mokums Carré Gevels Dries Roelvink Domela Nieuwenhuis Marathon Driehoek Muiderslot
AT5 Centraal Station Gevelstenen Drukwerk Henri Polak Sail Gerard Spong Pampus
Bekenden Coffeeshops Gokje wagen Henk Poort Hippies Sinterklaas Haring Arie Stadsstranden
Burgemeester Daklozenkrant Hofjes Henk van Mokum Hongerwinter Trouwlocaties Holleeder Volendam
Dialect De barbier Kerken Hoesjes Jan Schaefer Uitmarkt Jakkie Stroek Zaanse Schans
Het Parool Duivelseiland Kinderboerderijen Johnny Jordaan Jodenjacht Oscar Hammerstein Zandvoort
Humor Etymologie Krul (pisbak) Koos Alberts Kasteel van Aemstel Café's Pistolen Paultje
Nachtburgemeester Gay Amsterdam Markten Leen Jongewaard Koopmansboek 2 Zwaantjes Politie Vervoer
Lommerd Grachten Massages Leo Fuld Lieverdje In 't Aepjen RaRa Auto
NZ-Lijn Heineken Musea Paar apart Michiel de Ruyter Baantjer café Red Light Fiets
Producten Hells Angels Paleis Parels Minirok De 3 Fleschjes Rinus Vet Fietstaxi
Stadsdelen Herman Brood Parken Ramses Shaffy Multatuli De Druif Stanley Hillis Jachthaven
Stopera Jacob Hooy Pleinen René Riva Niod De Dokter Steve Brown Lopend
Straatnamen Johan Cruijff Poorten Robert Long Nostalgie 't Hooischip Willem Endstra OV
Tante Betje Kerkorgels Poptempels Rooie Sien OS 1928 De Jordaan Yab Yum Schiphol
Theo van Gogh Kraken PTA Smartlappen Over Amsterdam 't Mandje Zwarte Joop Taxi
Typisch Mokum Majoor Bosshardt REM eiland Straatmuziek Paleis voor Volksvlijt De Ooievaar Witkar
Mata Hari Rondvaart Tante Leen Palingoproer Papeneiland
Mijn plekkies Max Tailleur Schaatsen Tante Na Rembrandt Rooie Nelis De grote vier (of 5) Eten uit Mokum
Beethovenstraat Oorlam Sluizen Ton van Duinhoven Stadsbranden Wijnand Fockink Mulisch (H.) Broodje bal
Boekenwinkels Plat praten Stadswandeling Truce Speyck Stadswapen De Wildeman Reve (G.) Broodje Boljeri
Bosplan Simon Carmiggelt Straatkunst Willeke Alberti Trams Wolkers (J.) Broodje halfom
DeLaMar Truus Trompert Tatoeages Willy Alberti Video's Diversen Hermans (W.F.) Broodje kroket
Elandsgracht Vondelpark Theaters Wim Sonneveld VOC Auto ellende Hella Haasse Broodje mokum
Gemeente archief Walletjes Trouwlocaties WIC Emigreren Cement
Haarlemmerstraat Werelderfgoed Tulpen Da's apart Joodse spelling Duivekater
Helmersbuurt Westertoren Vissen Carice van Houten Uit eten Jordaan museum Haringkie happen
Jordaan Wonen Wandelen Dubbelspion? Johannes van Dam Magisch-realisme Hete bliksem
Koffiehuizen Zeurkousen Zwemmen Gogomobiel Nieuw Amsterdam Joodse kippensoep
Nieuwmarkt Nieuw liefdesliedje Over hout Leverworst
Plantage Nozems Sterk merk werkt Mokumse luilakbol
Rapenburg Paleis Weemoed Verdwenen straen Ossenworst
Staalbuurt Wapen van A. Voor de lijn Stoofvlees
The Movies Wilhelm Hibbeln Voorkom katers Surinaams eten
Waterlooplein Wentelteefjes
Zuiderkerk Zeebonk
Ook 'n website? Ziekenhuizen Unieke winkeltjes Zoekertjes Canon van Amsterdam Evenementen Begraafplaatsen Draaiboek gemeente

WEBRING

copyright 2009/ 2010/ 2011/ 2012/ 2013/ 2014/ 2015/ 2016/ 2017 MokumsNL