Amsterdamse dialecten
Plat Amsterdams staat synoniem voor bijdehand. Weinigen hebben moeite met de Amsterdamse tongval
omdat het eerder als grappig dan als ordinair wordt gezien.
Buiten Amsterdam wordt 'de Amsterdammer' wel eens aangeduid als een bluffer, opschepper.
Het typische van het plat Amsterdams is dat de z een s wordt (de son in de see sien sakkuh),
de a een o (naor de bliksem gaan), de e als i (beste minsen.)
Omdat het Jiddisch en het bargoens veel invloed hebben gehad op de Amsterdamse taal (taol) is
het soms niet eens goed te duiden waar een woord vandaan komt.
Tongval (dialect, hoewel, niet helemaal)
Hieronder een aantal buurten met zo hun eigen tongval. Het zijn er meer maar soms maar een
paar straten, die heb ik weggelaten.
Een Spanjaard heeft een bepaalde tongval, inwoners van Amsterdam Noord een dialect.
Kattenburgs, Rapenburgs, Kadijks: zeer snel en scherp, Friese invloeden met veel k's
Jodenhoeks: meerdere tongvallen door de zeer gemengde buurtsamstelling
Nieuwmarkts: mix van boerig en zeelui
Zeedijks: Nieuwmarkts met meer zeelui invloeden, wat rauwer
Bierkaais: bargoens, veel klanken, nog rauwer
Leidsebuurts: zingender en ontdaan van grove woorden
Jordanees: bourgondisch, Franse boeren invloed
Haarlemmerdijks: hangt naar het 'achterhoeks'
Nieuwendijks: lijkt het meest op wat men nu in Boord-Holland praat
Kalverstraats: net Amsterdams, goed verstaanbaar voor buitenstaanders
Gebed-zonder-ends: kleine straatjes tussen Kalverstraat en de wallen, wat rauwer
Vismarkts: schreeuwerig Kalverstraats
Botermarkts: Utrechtsestraat tot de Amstel, het wat plattere Kalverstraats
Duvelshoeks: van Amstel tot de Munt, nog platter en meer straattaal (bedelaars)
Trek geen voorbarige conclusie
Je zou uit het bovenstaande af kunnen leiden dat plat Amsterdams een mengeling is van wat de
Bourgondiërs (Jordaan) ons brachten, de Utrechtsestraat en Rembrandtsplein ervan maakte
en de Noord-Duitse Joden toevoegeden.
Maar door de ruime invloed van de zeelui en boeven van de Wallen is een mengeling ontstaan die
door vele verstaan wordt. De Kattenburgers en Kalverstraters verstonden elkaar vroeger slecht.
Doordat er veel buurten waren (door de grachten en bruggen) leefden mensen in hun eigen wereldje
met hun eigen tongval.
Door het neerstrijken van veel mensen van buiten Amsterdam en zelfs buiten Nederland verbasterden
alle dialecten om uiteindelijk samen te smelten tot het plat Amsterdams zoals we dat tegen woordig
kennen.
Juist door al die invloeden en samensmelting van Amsterdamse dialecten is het 'napraten' van een
echte Amsterdammer niet te doen. Als je een 'nep Amsterdammer' hoort in een televisieproductie
dan hoor je dat als Amsterdammer direct.
Dat vindt zijn oorsprong in het meekrijgen van Amsterdamse woordjes en het op een bepaalde
manier uitspreken van het Nederlands. De 's' toevoegen of van de 'a' een 'o' maken gaat te pas
en te omnpas en is instinctief, dat kun je niet aanleren, dat moet je beleven.
In de Jordaan wordt plat gesproken maar in Amsterdam Noord niet minder. Door de komst van
buitenlanders uit meer dan 150 landen zou je denken dat plat Amsterdams wel hetzelfde lot zal
ondergaan als de buurtdialecten van vroeger maar niets is minder waar.
'Plat Amsterdams' wordt niet gezien als ordinair, Amsterdammers zijn er trots op. En steeds meer
niet-Amsterdammers nemen Amsterdamse woorden over. Het 'Mokums' gaat nooit verloren.
Geheimtaal Amsterdamse haven
Ger deed onderzoek en kwam tot een zeer interessante
lijst KLIK HIER.
Een peuterwoordenlijst kun je downloaden: HIER
En alsof de geheimtaal in de haven nog niet genoeg is, de effectenhandel kan er ook wat van
Effectenhandelaren moeten snel kunnen reageren en communiceren maar soms lijkt het er toch wel erg
sterk op dat de mannen van de beursvloer iets te verbergen hebben.
BEURSTAAL
Uitspraken die met HOUT te maken hebben.
Lees meer over hoe taal tot stand komt en wat het verschil is tussen tongval en dialect.
TAALVARIANTEN
DIALECTEN BINNEN AMSTERDAM
AMSTERDAMSE WOORDEN
Danny de Munk
Na succesvol te hebben meegedaan aaan diverse amateur playbackshows mocht Danny als 'jochie' van
amper twaalf jaar de hoofdrol spelen in de film Ciske de Rat.
Danny zong ook de titelsong 'Ik voel me zo verdomd alleen', het werd een regelrechte klapper en
stond wekenlang bovenaan de hitlijsten. De opvolger van deze hit, Mijn Stad, wordt ook een
groot succes en bezorgt hem al zeer jong de sterrenstatus.
RING